«یکی از ریشههای اصلی بیعدالتی و مفاسد، بانکها هستند. شک نکنید. رانتخواریها، ویژهخواریها و سوء استفادهها همهاش در این روابط بانکی است.
بگذارید دو سه تا عدد به شما بدهم و اقتصاد را هم با هم مرور کنیم. بانکها سالانه 30 هزار میلیارد تومان وام میدهند. با معیارهایی که سازمان مدیریت دارد، متوسط هزینه برای ایجاد یک شغل 10 میلیون تومان است، یعنی در کشاورزی 4 یا 5 میلیون تومان است و در صنعت 15 میلیون تومان؛ متوسط حدود 10 میلیون تومان. یعنی سالی 3 میلیون شغل، اما الان فقط 600 تا 700 هزار شغل ایجاد میشود.
اینجا دو تا اشکال هست؛ یکی اینکه این وام در جایی که اشتغالزاست، سرمایهگذاری نمیشود. مثلاً دو میلیارد تومان میدهند به یک نفر، میرود یک گلخانه میزند و در آن صیفیجات بهدست میآورد و دو ساله این 2 میلیارد را برمیگرداند. خیلی سود دارد، اما چند نفر مشغول میشوند؟ 10 نفر؛ یعنی به ازای هر اشتغال 200 میلیون تومان.
اگر ما این را در یک حوزة وسیعتر ببریم، به جای 10 نفر باید 200 نفر مشغول بشوند. این بیعدالتی است که شما 2 میلیارد را به 10 نفر بدهید، اگر بدهید به 200 نفر، این میشود عدالت.
دوم، سوء استفادههاست. من از بانکها آمار گرفتم، نزدیک به 60 درصد کل اعتبارات بانکی، وامهای یک میلیارد تومان به بالاست؛ در صورتی که بسیاری از کشاورزی و صنعت ما نیازمند وامهای ریز است، مثلاً بچهها فارغالتحصیل میشوند، 5 نفر، 7 نفر میروند یک تعاونی راه میاندازند. اینها با 100 میلیون تومان میتوانند خودشان را اداره نمایند و کارآفرینی کنند و به اقتصاد کمک کنند در همة بخشها. میتوانند یک صنعت کوچکی را راه بیندازد، کشاورزی و خدمات و واحد خدمات مهندسی راه بیندازد، راه میاندازد و بالاخره مفید است. میتوانیم اینها را سهمیهبندی کنیم. بگوییم اینقدر برای خدمات مهندسی، اینقدر برای کشاورزی، هم اشتغال و هم توزیع عادلانه درست میشود.
اما وقتی شما بیش از 60 درصد وامهای بانکی را یک میلیارد به بالا میدهی، یک میلیارد به بالا را چه کسی میگیرد؟ عدة خاصی میگیرند و جالب است که 80 درصد از منابع بانکی نصیب کمتر از 20 درصد از متقاضیان میشود. اینها نسبتهایی است که باید آنها را اصلاح کنیم.»
نسبت کاهش سود بانکی و رونق در تولید
«پایینآوردن سود بانکی، عالمانهترین کاری است که میشود برای دفاع از تولید در این کشور انجام داد. یک اقتصاددان در دنیا پیدا کنید که بگوید سود بالای بانکی به نفع تولید است یا ضد تولید نیست. یک نفر پیدا نمیکنید. همینها که میگویند، وقتی خودشان در دولت بودند، آرزو داشتنند 2 درصد سود را پایین بیاورند. میدانید، بالاخره این تغییرات در دولت خیلی سخت است، چون گفتم که ساختار چطور است. به رئیسجمهور و دولت فشار میآید تا بتواند تحولی را ایجاد کند. به محض [انجام چنین کاری] میگویند آقا! این پایینآمدن سود بانکی ضد تولید و به ضرر اقتصاد است و ... .
بعضی اصلاً یا نمیدانند، یا خود را به ندانستن میزنند. بعد هم میگویند نظر ما علمی است. نگاه کنید، ما گفتهایم سودی که بانک به مردم میدهد، سر جایش. دقت کنید، 16 درصد میدهند به کسی پولش را در بانک گذاشت، اما پولی که بانک میخواهد به مردم برای تولید، صنعت و کشاورزی بدهد، با درصد کمتری بگیرد. بیش از 100 تیتر من خودم دیدم که کاهش سود بانکی باعث شده مردم پولشان را از بانکها بیرون ببرند! این که معکوس است. گزارشهای بانک مرکزی میگوید که سپردههای مردم 42 درصد افزایش پیدا کرده، این را رئیس بانک مرکزی اعلام هم میکند، اما این را نمینویسند. فردا دوباره مینویسند پولها فرار کرد!
در روزنامهای من دیدم که نوشته در طول 8 ماه تصدی این دولت 200 میلیارد دلار از کشور خارج شد! گفتیم یا نمیداند میلیارد چیست یا دلار. یک چیزی بگو که اقلاً بگنجد! 200 میلیارد دلار؟! کل درآمد نفتی یک سال کشور، الان که قیمتها بالا رفته است، حدود 50 میلیارد دلار است. این 200 میلیارد دلار از کجا درآمد و رفت؟ در حالی که بانک مرکزی میگوید سیر ورود ارز به کشور اضافه شده است. پارسال 12 میلیارد دلار وارد کشور شده است، 101 درصد تقاضا برای سرمایهگذاری اضافه شده است.»
تلاش دولت برای کاهش سود بانکی
«ما دنبال کاهش سود بانکی هستیم. در قانون برنامه هم البته پیشبینی شده، ولی من به این معتقدم. البته سال گذشته یک مقدار بانکها کاهش سود بانکی را خوب مدیریت نکردند. بعضی خوب مدیریت کردند، بعضی خوب مدیریت نکردند، پول رفت دوباره در بخش دست به دست شدن. این را امسال انشاءا... باید مدیریت کنیم که پول به تولید برود.
فقط آن مقداری که برای چرخش واسطهها به میزان واقعی لازم است، در اختیارشان بگذاریم، نه اینکه بیاییم 75 تا 80 درصد پول را به این بخش ببریم و 25 درصد آن به تولید برود. این ظلم به مردم است. این پول مردم است و مردم گذاشتهاند برای اینکه کشورشان ساخته بشود. البته این به معنی کاهش سودی که بانکها به مردم میدهند، فعلاً نیست. روی آن ما هنوز صحبت نکردهایم.
من دیدم بعضی آمدند این را هم خبر خلاف دادند؛ آی سود بانکها کسر شد، مردم پولتان را در بیاورید! چرا در بیاورند؟ سودی که به مردم میدهند که کم نشده است. سودی که از مردم میخواهند بگیرند، کم شده است. این زحمتی است که بانکها میخواهند تقبل کنند برای ساختن کشور و انشاءا... این کار خواهد شد.»
توزیع عادلانة تسهیلات بانکی
«یکی از کارهای دولت توزیع عادلانة تسهیلات بانکی است. یکی از غصههای من از اول که در زمان انتخابات هم با مردم صحبت کردم، وضعیت بانکها بود در دو بخش؛ یکی توزیع عادلانة تسهیلات که یک عدة خاصی این تسهیلات را استفاده نکنند و بقیه سرشان بیکلاه بماند و دوم نرخ سود بانکی است. هم توزیع و هم نرخ به ضرر اکثریت مردم بود. به ضرر کسانی بود که استعداد دارند، هوش دارند، کار دارند.
آمدیم گفتیم بخشی از این تسهیلات بانکی حتماً باید به بنگاههای زودبازده برود و این علاج اقتصاد ماست. وقتی 3 یا 4 میلیون بیکار داریم، سالی اینقدر نیروی جوان میآید، جمعیت جوان زیاد است، ما علاوه بر اینکه بنگاه بزرگ را باید سامان بدهیم که درست هم هست و داریم سامان میدهیم، باید بنگاههای کوچک را بهسرعت راه بیندازیم و این خلأ اقتصاد ماست و این یک کار علمی است؛ یک کار مطالعه شدة تخصصی است که ما باید بنگاههای کوچک را هم بهسرعت در کنار بنگاههای بزرگ توسعه بدهیم.
هم مکمل آنهاست، هم رشد اقتصادی ما را سریع بالا میبرد و ثروت ملی اضافه میشود، هم بیکاری را جواب میدهد.
نمیشود که به جوانان بگوییم صبر کنید ما 30 سال دیگر شما را میبریم سر کار یا فرصت شغلی برای شما درست میشود. این که دیگر زندگیش از دست خواهد رفت. ما باید بهسرعت اشتغال درست کنیم.
من متأسفم که بعضی آمدند با تبلیغات نادرست کاهش سود بانکی را به ضرر کشور معرفی کردند. خیلی عجیب است. سود بانکی هرچه بالا برود، پول در بخش واسطهگری میرود.
ما به واسطهگری هم نیاز داریم، خدمات هم نیاز داریم، بازرگانی هم، ولی چقدر؟ نمیشود یک کالا را 10 دست بخرند و بفروشند و قیمت 2 تومانی بشود 5 تومان. با این که کشور پیشرفت نمیکند. ثروت ملی اضافه نمیشود. ثروت ملی با تولید است. بله، اگر آن تولید در یک سازمان مناسبی یک بار الی دو بار دست به دست بشود تا برسد بهدست مصرفکننده، بله، اما اگر بشود پنج دست چه؟ نمیشود که یک اقتصاد پنج دست بچرخد. 80 درصد آن بازرگانی باشد، 20 درصد تولید. خب این کشور همیشه عقب افتاده است. هیچ وقت نمیتواند سر در بیاورد بین کشورهای دیگر.»
تأسیس بانک قرضالحسنه
«قرضالحسنه یک منش و نظام اقتصادی است و جایگاه ویژهای در بین مردم کشور ما دارد. قرضالحسنه یک مدل و نظام زندگی متعالی است که هم سود و برکت مادی دارد و هم دارای سود معنوی است که موجب اعتلای روحی جامعه میشود.
اگر مجموعة نظام بانکی در جهت اهداف اسلامی و فعالیتهای سالم اقتصادی حرکت کند، شاهد رشد و شکوفایی روزافزون و توسعة عدالت در سراسر کشور خواهیم بود.
اگر از سیستم بانکی صرفاً سودآوری رامطالبه داشته باشیم، این فرهنگ تمام اجزای جامعه را تحت تأثیر قرار داده و تمام اقداماتی که روزی ضد ارزش میپنداشتیم، گام به گام تغییر و توجیه خواهد شد. اگر نگاه آحاد جامعه نسبت به فعالیتهای اقتصادی صرفاً سودآوری باشد، جامعه روی آرامش نمیبیند. ضمن اینکه معتقدم با نگاه سرمایهداری نمیتوان یک ملت اسلامی را هدایت کرد.» |