شرکت قالب های بزرگ صنعتی سایپا پیشتاز در زمینه فیکسچرسازی در ایران
طراحی و ساخت بیش از 500 دستگاه فیکسچر در شرکت قالب های بزرگ صنعتی سایپا
تلاش گران عرصه جهاد اقتصادی فعال در شرکت قالب های بزرگ صنعتی سایپا، 316 دستگاه فیکسچر(ابزار کنترلی) برای تولید خودرو تیبا را طراحی و ساختند. در کنار ساخت این تعداد فیکسچر، آموزش و انتقال دانش فنی به بیش از 15 شرکت ایرانی، از دیگر دستاوردهای مهندسان شرکت IHDM در زمینه فیکسچرسازی است. این در حالیست که فعالان صنعت خودرو ایران، شرکت قالب های بزرگ صنعتی سایپا را به عنوان نخستین واحد صنعتی و پیشگام در زمینه طراحی و ساخت فیکسچر در کشور معرفی می کنند. برای مرور چگونگی تحقق این دستاوردها و افق های پیش روی صنعت فیکسچرسازی با دو نفر از مهندسان شرکت قالب های بزرگ صنعتی سایپا به گفت وگو نشستیم.
مهندس فتاحی رئیس واحد طراحی و مهندس محمد ثمربخش رئیس فیکسچرسازی شرکت قالب های بزرگ صنعتی سایپا صحبت های شنیدنی از چگونگی خودکفایی کشور در طراحی و ساخت ابزار پیشرفته و پرکاربرد فیکسچر بیان کردند که در ادامه می خوانید.
فیکسچرکنترلی؛ ضامن یکنواختی تولید
مهندس ثمربخش برای شروع، بفرمایید که اصولاً ضرورت ساخت فیکسچر چیست؟
- فیکسچرهای کنترل برای اندازه گیری پارامترهای ابعادی و تلرانس های هندسی محصول مورد استفاده قرار می گیرد. شرایطی را تصور کنید که تعداد محدودی محصول با شکل ساده تولید می شود. در این حالت می توان با یک وسیله ساده مثل کولیس و حتی یک خط کش به فراخور دقت مورد نیاز محصول را کنترل کرد اما زمانی که تیراژ تولید بالارفته و شکل قطعه پیچیده می شود به ابزارهای دقیقی نیازمند هستیم تا کیفیت محصولات را تضمین کنیم که عموماً به این ابزارها فیکسچرهای کنترلی می گویند.
به عبارت دیگر فیکسچرهای کنترلی، ضامن یکنواختی محصولات از نظر کیفی هستند.
مهندس فتاحی شرکت قالب ها از چه زمانی وارد فرآیند تولید فیکسچرکنترل شد؟
- شهریور سال 1376 بود که تلاش های اولیه برای تولید فیکسچر در شرکت قالب های بزرگ صنعتی سایپا آغاز شد. این اتفاق را می توان نقطه عطفی در تاریخ فعالیت گروه سایپا و حتی صنعت خودرو کشور دانست چرا که IHDM نخستین شرکت ایرانی است که گام در این مسیر برداشت.
همان طور که مهندس ثمربخش اشاره کردند ما با هدف ارتقاء کیفیت قطعات مورد استفاده در خطوط تولید بدنه و تریم صنعت خودرو، کار را در آن مقطع زمانی شروع کردیم.
بیشتر کارهای جدید و نوآوری ها در آغاز با مشکلات زیادی روبرو می شوند، ما نیز در ابتدای کار طراحی و ساخت ابزارهای کنترلی با چالش هایی روبرو شدیم.
مثلاً چه مشکلی؟
  در ابتدا با توجه به نبود تجربه طراحی و ساخت این ابزارها در کشور و حتی عدم وجود کارشناس آموزش دیده در این حوزه، با چالش جدی در زمینه کسب دانش فنی روبرو بودیم. ما مجبور شدیم ابتدا فاز مطالعاتی را تعریف و اجرا کنیم.
ما پیشرو صنعت فیکسچرسازی هستیم.
آقای ثمربخش درباره فاز مطالعاتی که مهندس فتاحی به آن اشاره کردند توضیح دهید؟
- فاز مطالعاتی با بررسی نقشه های موجود شروع شد که مربوط به شرکت های پژو فرانسه و فوجی ژاپن بود. ابتدا فعالیت های خودمان روی چگونگی طراحی نقشه ها و ایده های اولیه یا به عبارت دیگر concept متمرکز کردیم. این بخش از فرآیند که با همکاری مهندسان شرکت و تعدادی از کارشناسان گروه سایپا صورت گرفت حدود شش ماه طول کشید. دستاورد اول این تلاش هم طراحی و ساخت فیکسچرهای کنترلی براساس ساده ترین شکل ممکن یعنی از جنس لوله و پروفیل با سطح کنترلی رزینی برای خودروهای پژو و پراید بود.      
مهندس فتاحی گام بعدی در زمینه ارتقاء فیکسچرسازی چه زمانی برداشته شد؟
- حدود شش ماه پس از اینکه بنیان اولیه خودکفایی در زمینه فیکسچرسازی توسط شرکت قالب های بزرگ صنعتی سایپا گذاشته شد، با سفارشی از شرکت رنو فرانسه نیز به عنوان نخستین طراحی و ساخت این ابزار برای خودرو پراید و پژو 405 شروع شد که در ادامه سفارش خارجی برای ساخت تعدادی فیکسچر کنترلی همراه با سفارش قالب به IHDM رسید.
فرانسوی ها از ما خواسته بودند ابزارهای کنترلی با استراکچرUnifont90 (یک نوع آلومینیوم آلیاژی) بسازیم. فرآیند ساخت این ابزار با پیچیدگی های زیادی در ریخته گری این نوع خاص آلومینیوم همراه است که موفق شدیم با مطالعه منابع خارجی، تحقیق و آزمایش های مکرر و بررسی امکانات موجود، با کمک یک شرکت ریخته گری ایرانی، این کار را هم انجام دهیم. شرکت قالب های بزرگ صنعتی سایپا با این دستاورد، به عنوان پیشرو صنعت فیکسچرسازی در ایران شناخته شد.
یک افتخار ملی
مهندس ثمربخش با توجه به اینکه فیکسچرسازی در ایران صنعت نوپایی است، ارائه سفارش از شرکت های خارجی نشان دهنده چیست؟
- کیفیت مطلوب دلیل اصلی سفارش شرکت های خارجی مانند رنو فرانسه و جوشکونوس ترکیه است. علاوه بر این، تولید فیکسچر با قیمت مناسب و در کمترین زمان همواره از مسائلی است که مشتریان ما بر آن تأکید دارند. خوشبختانه با همت همکاران شرکت قالبهای بزرگ صنعتی سایپا، تمامی مشتریان داخلی و خارجی به محصولات ما اطمینان دارند. دستاورد مهم ما در این بخش که نوعی افتخار ملی نیز محسوب می شود این است که تا پیش از بومی سازی صنعت فیکسچرسازی در شرکت قالب های بزرگ صنعتی سایپا، تمامی ابزار مورد نیاز صنعت خودرو کشور توسط شرکت های اروپایی یا آسیای شرقی ساخته می شد اما امروز شاهد این هستیم که خودروسازان خارجی برای تأمین فیکسچرها به ما سفارش ساخت می دهند.
مهندس فتاحی چه اقداماتی برای گسترش دانش فنی ساخت فیکسچر انجام داده اید؟
- شرکت قالب های بزرگ صنعتی سایپا به عنوان واحد صنعتی پیشرو در زمینه طراحی و ساخت فیکسچرهای کنترلی، در یک حرکت ماندگار پس از بومی سازی این صنعت، دانش فنی طراحی و ساخت ابزار کنترلی را به 15 شرکت آموزش داده است، به طوری که تعدادی از آنها امروز به رقبای خود ما تبدیل شده اند که البته این اتفاق سازنده بوده و موجب اعتلای این صنعت خواهد شد.
مهندس ثمربخش به عنوان آخرین پرسش بفرمایید که تا کنون شرکت قالب ها چند پروژه طراحی و ساخت فیکسچر داشته است؟
- شرکت قالب های بزرگ صنعتی سایپا بیش از 10 پروژه در زمینه طراحی و ساخت فیکسچر برای مشتریان داخلی و خارجی داشته است که از جمله آنها ساخت فیکسچر برای پراید 4 درب، پراید 141، ال 90 و سایپا 132 است. هم چنین 3 دستگاه فیکسچر برای خودرو رنو کلیو2 برای کمپانی رنو، 9 دستگاه برای شرکت جوشکونوس ترکیه و 316 دستگاه برای خودروی تیبا به سفارش شرکت سایپا طراحی و ساخته است.