باز خوانی پرونده «ایکس 100» در گفت وگو با مدیران گروه خودرو سازی سایپا
در ادامه گفت و گو با مدیران گروه خودرو سازی سایپا پیرامون اجرای پروژه «ایکس» این بار پای صحبت های مهندس سعید خرمی نژاد (مدیر مهندسی قطعات محصول شرکت سایپا)،مهندس عبد الرزاق شفاعی (کارشناس مدیر مهندس استقرار محصول)،مهندس سید ساعد عربشاهی (معاون تکوین مرکز تحقیقات و نوآوری سایپا)،مهندس  پرویز آفتاب سوار( مدیر مهندسی صنایع  ) مهندس مصطفی پیکانی (مدیر مهندس شرکت قوای محرکه سایپا)و مهندس محمود طالب (معاون مهندس شرکت سازه گستر سایپا)نشسته ایم که ماحصل آن در ادامه می آید.
بخش چهارم
در ادامه گفت و گو با مدیران گروه خودرو سازی سایپا پیرامون اجرای پروژه «ایکس100» این بار پای صحبت های مهندس سعید خرمی نژاد (مدیر مهندسی قطعات محصول شرکت سایپا)،مهندس عبد الرازق شفاعی (از روسای مهندسی محصول)،مهندس سید ساعد عربشاهی (معاون تکوین مرکز تحقیقات و نوآوری سایپا)، مهندس پرویز آفتاب سوار (مدیر مهندسی صنایع) ،  مهندس مصطفی پیکانی (مدیر مهندس شرکت قوای محرکه سایپا) ،  مهندس محمود طالب (معاون مهندسی شرکت سازه گستر سایپا)، مهندس پازوکی (مدیر مهندسی تولید)و مهندس قاسم زاده (مدیر مهندسی استقرار محصول) نشسته ایم که ماحصل آن در ادامه می آید.
مهندس خرمی نژاد، مدیر مهندسی قطعات محصول شرکت سایپا با اشاره به مشکلاتی که در اجرای پروژه «ایکس 100» وجود داشت می گوید: یکی از این مشکلات تعامل با مراجع برون سازمانی مانند سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران و راهنمایی و رانندگی برای دریافت مجوزهای لازم بود زیرا آنچه در پروژه «ایکس 100» مطرح شده و مورد توجه قرار گرفته بود چندان در باور آن ها نمی گنجید که عملی شود.اما با تلاش های به عمل آمده سرانجام آنها هم به تدریج به این باور رسیدند که با اجرای پروژه «ایکس 100» تغییرات اساسی در محصولات پراید ایجاد می شود و استاندارد هایشان ارتقا می یابد.گفتنی است که در مورد پروژه «ایکس 100» متأسفانه پاره ای بدبینی ها و اطلاعات ناقص که به برخی از مسئولان ذی ربط انتقال یافته بود اعتقاد آنان به ارتقای استاندارد های محصولات «ایکس 100» را تا حدی ضعیف کرده بود که این موضوع می توانست پروژه را به تأخیر بیندازد.
با این حال مدل به مدل خطوط پروژه «ایکس100» راه اندازی و برای هر مدل نیز مجوز خاص آن دریافت شد و سر انجام با عشق و علاقه ای که همکاران داشتند مشکلات کاهش یافت و مسئولان خارج از سازمان هم نسبت به دستاورد های پروژه «ایکس 100» اطمینان حاصل کردند.

مشکلات ناشی از انتقال اطلاعات
مهندس خرمی نژاد سپس یاد آور می شود: برای تولید یک خودرو باید تمامی اطلاعات فنی مربوط به آن به شرکت بازرسی فنی سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران انتقال یابد تا سازمان یاد شده گزارش آن را تأیید کند و به وزارت صنایع گزارش دهد تا در نهایت راهنمایی و رانندگی،خودرو را شماره گذاری نماید.اما از آنجا که از اعتماد کلی  این مراجع   کاسته شده بود بررسی استاندارد های مورد نظرتکرار  یا  طولانی  می شد که این موضوع موجب مضاعف شدن کارها می شد و زمان و نیروی بیش تری از دست اندرکاران پروژه «ایکس 100» می برد.

اهداف و دستاوردهای پروژه
مهندس عبدالرزاق شفاعی از روسای مدیریت مهندسی استقرار محصول شرکت سایپا نیز با اشاره به هدف-گذاری پروژه «ایکس 100» می گوید: یکی از اهداف اصلی اجرای پروژه «ایکس100» الزام قانونی سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران بود که بر اساس آن محصول می بایست موفق به اخذ تائیدیه  استاندارد های 54 گانه مورد نظر سازمان یاد شده میگردید. از این رو پروژه ای که در سال 1386 شروع شد بود پس از حدود 3 سال تلاش مداوم همکاران درابتدای  سال 1389 به نتیجه رسید و امکان پاسخگویی به سازمان استاندارد فراهم آمد.
در این راستا با تحلیل های دقیق نرم افزاری نقاط ضعف محصول شناسایی و با اضافه نمودن  و یا تغییر حدود 200 قطعه فلزی و غیر فلزی محصول موفق به اخذ تائیدیه کلیه استانداردها از مراکز معتبر تست اروپایی گردید
بطور خلاصه تغییرات در بخشهای ذیل انجام پذیرفته است. لازم به ذکر است در تعریف تغییرات علاوه بر موارد مدنظر استاندارد رفع اشکالات و بهبود محصول جاری نظیر صندلی ها- صداهای اضافی داخل اتاق و داشبورد- سیستم کنترل بخاری و تهویه مطبوع و .. نیز مدنظر قرار گرفت.
1- تغییرات در حوزه بدنه
 طراحی و ساخت 65 قطعه جدید که مهمترین آنها عبارتند از:
کفی جلو ، سینی جلو پا ، قطعات تقویتی ساید (ستون جلو ، ستون وسط ، ریل سقف ، ریل کفی)  قطعات تقویتی داشبورد فلزی ، قطعات تقویتی سرشاسی ، قطعات تقویتی آستر دربهای جلو
تغییر جنس و ضخامت بخشی از قطعات بدنه
2- تغییرات در بخش تزئینات داخلی
 طراحی بیش از 50 قطعه و مجموعه جدید که مهمترین آنها عبارتند از:
داشبورد – رودریهای جلو و عقب- صندلیهای جلو و عقب- غربیلک فرمان – کنسول جلو و عقب عایقهای جاذب صداو حرارت- سیستم کنترل بخاری و اصلاح سیستم تهویه مطبوع – موکت کف و قالبهای ستون وسط و ...
3- تغییرات در تزئینات خارجی
 تغییر چراغهای جلو و اضافه نمودن Leveling motor و سوئیچ مربوطه به منظور امکان تنظیم زاویه پخش نور توسط راننده
 تغییر چراغ عقب و اضافه نمودن چراغ مه شکن عقب و سوئیچ مربوطه
4- تغییرات قطعات مکانیکی
 طراحی و تغییر در بیش از 30 قطعه و مجموعه مکانیکی که مهمترین آنها عبارتند از:
 لوله های سوخت رسانی و ترمز ، فنرهای جلو و عقب ، قابلیت نصب ABS در تمامی مدلها ، قابلیت نصب سیستم سوخت رسانی CNG در مدلهای 141 و 131 و 132
 قابلیت  نصب کیسه هوا در کلیه مدلها
با توجه به حجم تغییرات ذکر شده و تثبیت زمان تعویض و راه اندازی محصول ،هماهنگی و راه اندازی 5 خط تولیدی مطابق زمانبندی پروژه از تجارب و دستاوردهای ارزنده این پروژه بود و این مهم فقط با لطف خدا و همدلی و همکاری کلیه واحدهای ذیربط داخلی سایپا و شرکتهای درگیر در پروژه محقق گردید.
لازم به ذکر است به منظور به حداقل رساندن زمان توقف خطوط ، تغییرات خطوط ، نصب تجهیزات و تولیدات آزمایشی در تعطیلات رسمی برنامهریزی شد و به همین دلیل تقریباً در کلیه زمانهای تعطیلی نوروز 89 ، تعطیلات تابستانی و تعطیلات نوروز 90 همکاران مرتبط اعم از واحدهای داخلی، شرکتها و سایتهای تولیدی حضوری موثر و فعال داشته اند.
 همچنین اخذ تائیدیه کلیه تستهای مورد نیاز در مراکز تست اروپایی نشانگر توانایی گروه خودروسازی سایپا در طراحی و اجرای پروژه های تکوین محصول بوده که بنظر من از دست آوردهای مهم این پروژه بشمار می رود.
ریسک بالای پروژه
مهندس سید ساعد  عربشاهی، معاون تکوین مرکز تحقیقات و نوآوری سایپا به عنوان یکی دیگر از کارشناسان اجرای پروژه «ایکس 100» با یاد آوری این که ارزیابی اولیه این پروژه در فضای مجازی و انجام راه های بهبود محصول مشخص شده است، می گوید: فاز اجرایی بهبود وضعیت جاری محصول در سال 1387 آغاز و طراحی های جدید آن انجام شد تا به وضعیت مطلوب رسیدیم و توانستیم نمونه های موفق خودرو های «ایکس 100» را با قالب های موقت بسازیم.
مهندس عربشاهی می افزاید: فاز بهبود کیفیت محصول را در مدت کوتاه 6 ماهه از فروردین تا شهریور ماه 1389 انجام دادیم و توانستیم به کیفیت قابل قبولی برسیم.ما همچنین با 5 خط فعال تولید مواجه بودیم که برای اجرای پروژه «ایکس 100» می بایست آن ها را تغییر می دادیم که امکان بازگشت به شرایط گذشته هم وجود نداشت یعنی اگر از نظر  تأمین قطعات دچار مشکل می شدیم چون خطوط تولیدی تغییر کرده بودند،دیگر مدل های قبلی قابلیت تولید نداشت و تولید عملاً متوقف می شد و به همین دلیل اجرای پروژه«ایکس 100» هر 5 خط تولید به حالت غیرقابل بازگشت تغییر کرده بود و در این شرایط ریسک پذیری حرف اول را می زد همکاران در تعطیلات نوروز 89 با تمامی توان می کوشیدند پروژه را جلو ببرند و هر چه زودتر به نتیجه برسانند.
تغییر خطوط تولید پراید
مهندس آفتاب سوار مدیر مهندسی صنایع در ادامه بحث، با بیان این که هر 40 ثانیه یک دستگاه خودروی پراید تولید می شد،می گوید: این که به صورت همزمان هم امکان عرضه محصول پراید به بازار وجود داشته باشد و هم خطوط تولیدی برای پروژه ایکس 100 تغییر کند مشکلات فراوانی داشت و این کار در مورد 5 خط مورد نظر می بایست در زمان های خاص انجام می گرفت.
با اجرای این پروژه در هر یک از خطوط حدود 40 درصد تجهیزات جوش و 12 فیکسچر اصلی تغییر یافته است همچنین با توجه به افزایش لایه ها  و ضخامت بدنه تجهیزات جوشکاری نیز تقویت شده و پروژه های تامین برق و انرژی نیز بصورت همزمان انجام شده است. با توجه به حجم تغییرات و مشکلات موجود ، تامین به موقع و نصب تجهیزات خطوط تولید از مهمترین نکات مثبت این پروژه بوده است همچنین آموزش پرسنل تولیدی در حین تولید آزمایشی و رسیدن به ظرفیت تولید مدنظر در کوتاهترین زمان و مطابق با برنامه زمانبندی از دیگر نکات مهم و مثبت این پروژه بوده است.
افزایش وزن محصول
مهندس مصطفی پیکانی مدیر مهندسی شرکت قوای محرکه سایپا با اشاره به افزایش وزن خودرو های خانواده «ایکس 100» در مقایسه با پراید می گوید: چنانچه موتور یک خودرو نتواند جوابگوی وزن آن باشد، مشکلاتی پدید می آید که موجب نارضایتی خریداران می شود که خوشبختانه در بخش قوای محرکه با رعایت تمامی نکات فنی و مهندسی توانستیم از ایجاد این مشکل جلو گیری کنیم.
وی با تشریح اقداماتی که برای تکوین قوای محرکه جدید و تغییرات بدنه محصول در پروژه «ایکس 100» انجام یافته است از جمله به تغییرات باک،لوله های سوخت رسانی و« سی ان جی» اشاره می کند و می گوید: به طور کلی اغلب تغییراتی که در خودروی پراید داده شده و از دید مشتری پنهان است در تأمین سلامت و ایمنی سرنشینان خودرو نقش پر اهمیتی دارد.
مهندس پیکانی همچنین می گوید: در مورد سوخت گاز طبیعی (C N G) متأسفانه با برخی ناملایمات و عدم همکاری سازمان های دولتی و عدم تمرکز تصمیم گیری های شان مواجه شدیم که به عدم شمارهگذاری خودرو های ایکس 100 انجامید که با همت و تلاش همکاران این مشکلات هم رفع شده و یا در حال رفع است و امیدواریم هموطنان عزیزمان بیش از پیش از خدمات گروه سایپا که بخشی از آن در حال حاضر در قالب پروژه «ایکس 100» نمود یافته است بهره مند شوند.
تأمین قطعات مورد نیاز «ایکس 100»
مهندس محمود طالب معاون مهندسی شرکت سازه گستر سایپا با یادآوری این که پراید محصول اصلی سایپا بوده و بخش قابل توجهی از در آمد های این گروه را پوشش می داده است، اظهار می دارد: این که همزمان با تولید پراید قطعات مورد نیاز خودرو های خانواده «ایکس 100» هم تأمین شود به عبارت دیگر همزمان با تولید یک محصول بخواهیم برنامه تغییرات آن را به اجرا در آوریم و در عین حال افت تولید هم نداشته باشیم اهمیت و حساسیت های خاصی داشت و بیش ترین فشار را به قطعه سازان و به تبع آن، به شرکت سازه گستر سایپا وارد می ساخت که خوشبختانه همگی از اجرای این مأموریت بزرگ و پر اهمیت سربلند بیرون آمدند و هر  یک به سهم خود به اجرای موفقیت آمیز این پروژه «ایکس 100» کمک کردند.
وی می افزاید:اقدامات مرتبط با پروژه «ایکس 100» در سازه گستر سایپا که از اواخر سال 1388 آغاز شده بود تا سه ماهه اول سال جاری ادامه یافت و به نتایج مطلوبی رسید.به نحوی که در حال حاضر از نظر تأمین قطعات خودرو های خانواده «ایکس 100» نگرانی وجود ندارد و در مورد بازنگری قطعاتی که به دلیل سرعت کاردر گذشته امکانش وجود نداشت،این بازنگری انجام می شود که از جمله به بازنگری درضایعات ورق، می توان اشاره کرد. به نظر من تمامی دست اندرکاران اجرای پروژه «ایکس 100» در برابر مشکلات آن به خوبی مقاومت کردند تا توانستند این پروژه پر اهمیت را به نتایج مطلوب برسانند و به عنوان تجربه ای نوین و ارزشمند در تاریخ صنعت خودروی کشورمان به ثبت برسانند.