بهزاد منصوری
شرکت ربع‌الخالی جنوبی که موسوم به سارک (Sark) است، بزرگ ترین سهامدار این طرح است و سهامش به‌صورت مساوی در اختیار شرکت آرامکو عربستان و شرکت هلندی‌ـ‌ انگلیسی شل است. این شرکت تاکنون 3 حلقه چاه در این منطقه حفر کرده است. همچنین این شرکت در ماه آگوست اعلام کرد که نشانه‌هایی از ترکیب های هیدروکربنی در این منطقه یافته است، اما این یافته‌ها هنوز از ارزش تجاری برخوردار نیستند.
ربع الخالی بر اساس قراردادهای منعقده با دولت عربستان مأموریت دارد که حتی در صورت شکست در دستیابی به نتایج قابل‌قبول، طی قرارداد اول، 7 حلقه چاه حفر کند و طی قرارداد دوم 5 سال دیگر به فعالیت‌های حفاری خود ادامه دهد.
بر اساس قرارداد اول، هم‌اکنون سارک در میانه ی راه قرار دارد. عملیات حفاری این شرکت از منطقه ی 2 (نزدیک مرز یمن) به منطقه ی یک (شرقی ترین نواحی عربستان در مرز عمان و امارات) کشیده شده است. حفر چاه چهارم موسوم به «کیدان 6» نیز از فوریه ی سال گذشته آغاز شده است.
انتظار می‌رود که حفاری‌ها در این منطقه تا اوایل 2009 ادامه یابد. در ماه می گذشته وزارت نفت و منابع معدنی عربستان به دلیل وقفه‌های پیش‌ آمده از حملات تروریستی سال 2004 در عملیات حفاری، موعد اتمام قرارداد را تمدید کرد. لذا این شرکت تا 25 جولای 2010 مهلت دارد تا فاز اول حفاری‌ها را تکمیل کند.   
به جهت نزدیکی این منطقه با میدان نفتی شیبا که تا مرز امارات گسترده است، امیدها برای کشف میادین گازی همچنان به قوت خود باقی است.
اواخر سال 2004 شیخ خلیفه بن زاید النهیان، رئیس‌جمهور امارات، با به جریان انداختن اختلافی قدیمی درصدد بود که سهم بیشتری از منابع هیدروکربنی میدان شیبا را در اختیار بگیرد، اما با بی‌اعتنایی سران ریاض مواجه شد. بر اساس توافقنامه ی 1974، جده همچنان بر مرزهای فعلی دو کشور تأکید دارد.

 موانع لجستیکی
عملیات حفاری شرکت سارک صرف‌‌نظر از حملات تروریستی سال 2004، با مشکلات و موانع لجستیکی بسیاری چون انتقال تجهیزات به مناطق دورافتاده ی صحرای ربع‌الخالی روبه‌رو بوده است. اولین چاه حفرشده موسوم به «اشارت یک»، در فاصله ی 345 کیلومتری نزدیک‌ترین شهر، یعنی شروره قرار دارد. تجهیزات مورد نیاز ‌باید از فاصله ی 1800 کیلومتری و از پایگاهی در امارات به این منطقه حمل می‌شدند. شرایط حفاری نیز بسیار سخت و طاقت‌فرسا بود، به‌گونه‌ای که در تابستان دما به 50 درجه ی سانتی‌گراد می‌رسید.
از سویی حفاری نیازمند کار در مناطق وسیع بیابانی است. وسعت منطقه ی دو تقریباً 160 هزار کیلومتر مربع است، در حالی که منطقه ی یک 50 هزار کیلومتر مربع وسعت دارد. با توجه به وسعت منطقه، تمدید 5 ساله ی قرارداد کاملاً واقع‌بینانه به‌نظر می‌رسد. البته شکست در برنامه ی اول به معنی کاهش احتمال موفقیت فاز دوم است. هرگونه تغییر در تصمیم‌گیری با سهامداران این شرکت (آرامکو و شل) و به پیشنهاد مدیریت سارک انجام خواهد شد.
شرکت فرانسوی توتال که در آغاز این طرح 30 درصد از سهام آن را در اختیار داشت، تصمیم نهایی خود را در این باره اعلام کرد. این شرکت در فوریه ی سال گذشته (2008) تصمیم گرفت که در صورت عدم نتیجه‌گیری از حفر سه چاه اول، از ادامه ی کار انصراف دهد و سهام خود را واگذار کند. شرکت آرامکو نیز در پاسخ به احتمال کناره‌گیری شرکت توتال و با توجه به پافشاری دولت عربستان به ادامه ی حفاری‌ها برای کشف گاز در ربع الخالی، سهام خود را به 50 درصد افزایش داده است.
با این حال، فعالیت شرکت سارک در ربع‌الخالی بستگی به همکاری مشترک آرامکو با شرکت‌های دیگر دارد. سه شرکت دیگر همکار آرامکو در این پروژه عبارتند از شرکت SSG (متشکل از شرکت آرامکو و شرکت «حفاری و تولید نفت سینوپِک» چین)؛ شرکت انی رپ سا (EniRepSa) (مشتکل از آرامکو، شرکت ایتالیایی «انی» و شرکت اسپانیایی «رِسپول») و شرکت لوکسار (متشکل از آرامکو و شرکت روسی «لاکویل»).

 مفاد قرارداد واگذاری امتیاز انحصاری
از میان شرکت‌های فعال در منطقه تاکنون تنها لاکسار توانسته در سال 2007 به کشف قابل‌توجه 650 میلیون بشکه گاز مایع دست یابد. منطقه ی انحصاری فعالیت لاکسار تنها 29 هزار و 900 کیلومتر مربع در شمال ربع‌الخالی است، یعنی کشف این مقدار گاز می‌تواند به دلیل نزدیکی این منطقه به بزرگ ترین میدان موجود در عربستان، یعنی جاوار باشد.
شرایط قرارداد به گونه‌ای است که این شرکت مادامی که در حال جست وجو برای اکتشاف گاز است، مجاز به تولید و بهره‌برداری نفت نیست. این امتیاز به آرامکو داده شده است تا هر هزار متر مکعب گاز را به قیمت 70/22 دلار خریداری نماید. با این حال، بر اساس این قرارداد شرکت لاکسار می‌تواند گاز مایع تولیدی خود را مطابق با قیمت های جهانی و سطح سود مورد توافق  البته از طریق شرکت آرامکو ـ به فروش برساند. اما این مسأله که ذخایر کشف‌شده در حیطه ی تعاریف تجاری قیدشده در قرارداد می‌گنجد یا نه، همچنان در هاله‌ای از ابهام است.
شرکت های اِنی‌رپ‌سا‌ و سینوگاز عربستان، رگه‌هایی از گاز پیدا کرده‌اند، ولی تاکنون هیچ گونه پیشنهادی مبنی بر سرمایه‌گذاری در مورد مقادیر یافت‌شده ارائه نشده است.
شرکت های لاکویل، رسپول و سینوپِک به لحاظ قانونی هیچ حقی برای کناره‌گیری زودهنگام ندارند و چنانچه برای مفاد قرارداد به مذاکره بنشینند، مجبورند که تا پایان عملیات حفاری به کار خود ادامه دهند و امیدوار باشند که به کشفیات قابل توجهی دست می‌یابند.
عملیات اکتشاف در ربع الخالی نشان از مبلغ هنگفت سرمایه‌گذاری از سوی همه ی طرف‌های قرارداد دارد. واگیت آلکپروف، رئیس شرکت لاکویل، اظهار داشت که شرکتش در صورت حصول نتایج مطلوب، حاضر است تا 3 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری کند.
چالش‌های پیش‌ روی 4 کنسرسیوم حاضر در ربع‌الخالی، در حال حاضر با وضعیت کنونی اکتشاف هیدروکربن‌ها آمیخته است. یکی از مسئولان ارشد اجرایی پروژه ی ربع الخالی در گفت وگو با نشریه ی مید اظهار داشت: «با توجه به قیمت بالای نفت و شرایط کنونی بازار جهانی، این صنعت به‌ویژه در بخش حفاری فراتر از ظرفیت های خود عمل کرده است و این به معنی حجم بالای جذب و دفع کارکنان متخصص است.»
این مسأله موجب رقابت شرکت‌های مذکور برای جذب نیروهای متخصص شده است، آن هم در زمانی که تقاضای جهانی برای جذب آن ها بسیار بالاست. علاوه بر این، با وجود پیشنهادهای وسوسه‌انگیز برای جذب متخصصان، این شرکت‌ها مجبورند تلاش بسیاری برای حفظ تیم متخصصان توانمند و فعلی خود در بیابان ربع‌الخالی بنمایند.