درناز امان

گفت‌وگو با محسن ملکی آدرانی، مدیرعامل گروه رایان‌سایپا

محسن ملکی آدرانی، در سال 1371 در رشتة علوم اقتصادی با گرایش اقتصاد نظری از دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی فارغ‌التحصیل شد و اکنون دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت خدمات در سازمان مدیریت صنعتی است. او که کارمند رسمی بانک ملی است، از سال 1361 تا فروردین 1387 در سمت‌های کارمند ارشد بانک، معاون دایرة اعتبارات، رئیس دایرة اعتبارات و رئیس شعبة درجة 3 و 2 و 1 مشغول به کار بوده است. او در ابتدای ورود به مجموعة سایپا، چهار ماه عضو موظف شرکت رایان‌‌سایپا و قائم‌مقام این شرکت بود. بی هیچ مقدمه‌ای گفت‌وگو با او را آغاز می‌کنیم:
 در خصوص گروه رایان‌سایپا سؤالاتی مطرح است؛ از جمله این‌که آیا این گروه از بدو تأسیس دارای چهار شرکت بوده و آیا سیاست‌های تعریف شده برای این گروه مختص به امور بیمه‌ای است؟
خیر. گروه از آغاز چهار شرکت نداشته، بلکه سیاست‌های گروه با توجه به تغییر مأموریتش متفاوت شده است. شرکت رایان‌سایپا عضو گروه خودروسازی سایپا است و فعالیتش را در زمینة تولید قطعات هوشمند از سال 1376 آغاز کرده است. در سال 1380 با تغییر مأموریت از یک شرکت تحقیقاتی و تولیدکنندة قطعات الکترونیکی خودرو به شرکتی برای ارائة خدمات مالی‌ـ‌اعتباری تبدیل شد.
هم‌زمان با تغییر در مأموریت شرکت در دو صنعت بیمه و کارت‌های الکترونیک، سرمایه‌گذاری‌هایی صورت گرفت و در این راستا دو شرکت خدماتی‌ـ‌بیمه‌ای رایان‌سایپا (نمایندة شرکت بیمة ایران) و سایان‌کارت (سایپاکارت سابق)، تأسیس شد. گروه رایان‌سایپا که در غالب سه شرکت رایان‌سایپا، سایان‌کارت و شرکت خدمات بیمه‌ای رایان‌سایپا جداگانه شکل گرفته بود در سال 1385 شرکت چهارمی را به ‌نام شرکت بیمة سایان که نمایندگی شرکت بیمة ملت بود را به گروه خود اضافه کرد.
 حضور دو شرکت بیمه‌ای رایان‌سایپا و خدمات بیمه‌ای سایان که هر دو در زمینه‌های بیمه‌ای فعال هستند، قابل تأمل است. چرا در یک گروه دو شرکت بیمه‌ای فعال هستند؟
در سال 1385 شرکت بیمة ایران برای صدور بیمه‌نامه‌های شخص ثالث محدودیت‌هایی داشت و از آن‌‌جا که خودروهای تولیدی شرکت سایپا رقم قابل ملاحظه‌ای بود و بیمة شخص ثالث فقط از طریق بیمة رایان‌سایپا که نمایندة بیمة ایران بود، انجام می‌شد. لذا طی مذاکراتی که با شرکت بیمة ملت به عمل آمد، بیمة سایان تأسیس گردید. پس از گذشت مدتی، مشکل بیمة ایران حل شد، اما شرکت سایان همچنان پا برجا ماند. هم‌اکنون نیز 10 الی 15 درصد فعالیت‌های بیمه‌ای این دو شرکت به خارج از گروه اختصاص دارد.
 یکی از خدمات رایان‌سایپا لیزینگ است و همان‌طور که می‌دانیم، هم‌اکنون رایان‌سایپا بزرگ‌ترین شرکت ارائه‌دهندة لیزینگ در کشور محسوب می‌شود. مأموریت رایان‌سایپا برای ارائة این خدمات از چه زمانی شروع شد؟
مأموریت گروه رایان‌سایپا برای لیزینگ از سال 1380 آغاز شد. شرکت لیزینگ رایان با توجه به نقش مهم صنعت لیزینگ در توسعة اقتصادی و رسالت فرهنگی‌ـ‌اجتماعی خود و با استفادة بهینه از منابع مالی از طریق ارائة فروش اقساطی خودرو و ایجاد کارآفرینی درکشور تأسیس گردیده و هم‌اکنون بزرگ‌ترین شرکت ارائه‌‌دهندة لیزینگ در کشور است.
رایان‌سایپا تنها شرکت لیزینگی است که برای فعالیت‌های کارت هوشمند و خدمات بیمه‌ای و لیزینگ، از بانک مرکزی مجوز کسب کرده است. رایان‌سایپا با توسعة صنعت بیمه، توسعة کارت‌های الکترونیک، ایجاد شبکة بزرگ بازاریابی لیزینگ با همکاری گروه سایپا و نمایندگان آن نقش موثری در توسعه اقتصادی دارد. هم‌اکنون ما با 1100 نمایندگی از شرکت‌های سایپا، پارس خودرو، زامیاد و سایپادیزل در ارتباط مستقیم هستیم.
دیگر فعالیت‌های شرکت عبارتند از برقراری ارتباط مکانیزه بین مشتریان، نمایندگان و شرکت‌های گروه، ارتباط با سازندگان خودرو و بانک‌های عامل و ایجاد بسترهای لازم برای استقرار سیستم لازم برای تجارت الکترونیک در گروه، طراحی و اجرای سیاست مدیریت ارتباط با مشتریان و افزایش رضایت مشتریان در تعامل با گروه، انتشار اوراق مشارکت در سطح کشور به‌عنوان نخستین شرکت خدماتی، مشارکت فعال در تأسیس کانون شرکت‌های لیزینگ ایران، مشارکت در تأسیس و راه‌اندازی شرکت رتبه‌بندی اعتبارسنجی ایران، گسترش سبد خدمات لیزینگ به تمامی محصولات تولیدی سایپا و نیز مشارکت در تأسیس بیمة ملت (10 درصد سهم بیمة ملت متعلق به رایان‌سایپا است).
یکی دیگر از اقدامات مهم ما اختصاص حدود 30 هزار دستگاه خودرو در سال گذشته و 15 هزار دستگاه خودرو در سال جاری به کارکنان وزارت آموزش و پرورش به‌صورت لیزینگ بوده است. سهم ما از صنعت لیزینگ کشور 35 درصد است و این درصد خوبی از کل صنعت لیزینگ برای است.
 شرایط واگذاری خودروی لیزینگ به متقاضیان چگونه است و لیزینگ خودرو شامل چه محصولاتی می‌شود؟
واگذاری خودروی لیزینگ به تمام افراد انجام می‌شود و نیازی به مراجعة حضوری به شرکت رایان‌سایپا نیست. ما با 1100 نمایندگی از شرکت‌های سایپا، پارس‌خودرو، زامیاد و سایپادیزل در سراسر کشور ارتباط مستقیم داریم و همة نمایندگی‌ها بخش‌نامه‌ها و مصوبات ما را دریافت می‌کنند.
مشتریان با مراجعه به نمایندگی‌ها در تهران و شهرستان‌ها بر حسب نوع درخواستشان می‌توانند برای خودروی سبک یا سنگین ثبت‌نام کنند و پس از طی مراحل قانونی، خودروی خود را دریافت کنند. همچنین قبل از دریافت خودرو توسط مشتری دفترچة اقساط او را به نمایندگی و کارت ماشین را به نام او به آدرسش می‌فرستیم. این کار، هم باعث کاهش سفرهای درون‌شهری می‌شود و هم هزینة کمتری برای مشتریان دارد.
با توجه به این‌که خودرو به‌صورت اقساطی واگذار می‌شود، قراردادها و فرم‌های درخواست از طریق نمایندگی‌ها در اختیار مشتریان قرار می‌گیرد و پس از تکمیل آن توسط مشتری، نمایندگی آن را برای ما ارسال می‌کند و سند ماشین تا پایان اقساط خودرو به اسم شرکت است. پس از پایان اقساط و تسویه‌حساب، فقط یک ‌بار فرد به رایان‌سایپا مراجعه می‌کند و تشریفات مربوط به انتقال سند انجام می‌گیرد.
 شرکت‌های لیزینگ بسیاری در زمینة صنعتی فعال هستند. این شرکت‌ها برای تأمین منابع مالی چه راهکارهایی دارند؟ شرکت رایان‌سایپا برای جذب منابع مالی چه اقدام‌هایی داشته است؟
صنعت لیزینگ ظرفیت گسترش بسیار زیادی دارد. شرکت‌های لیزینگی ایران‌خودرو، ایرانیان، لیزینگ ایران (مربوط به بانک تجارت)، لیزینگ صنعت و معدن (برای صنعت و معدن)، لیزینگ کارآفرین، اقتصادنوین و پاسارگاد و خیلی شرکت‌های دیگر در پیشبرد صنعت لیزینگ در کشور فعالیت می‌نمایند. به همین دلیل از چند سال پیش تشکلی به نام «کانون شرکت‌های لیزینگ ایران» تأسیس شد که رایان‌سایپا نقش مهمی در تأسیس آن داشت. بنده هم‌اکنون به نمایندگی از طرف لیزینگ رایان‌سایپا، دبیر و عضو هیأت‌مدیرة این کانون هستم.
تأسیس شرکت‌های لیزینگ از یک طرف به تولیدکنندگان کمک می‌کند تا محصولاتشان را با شرایطی آسان‌تر واگذار کنند و از طرفی کمک به مصرف‌کننده می‌شود تا با تأمین بخشی از منابع مورد نیاز، بتواند کالای مورد نیازش را بخرد. صنعت لیزینگ حوزة وسیعی از کالاها را شامل می‌شود؛ از لوازم منزل گرفته تا لوازم پزشکی، لیزینگ هواپیما و زیردریایی، اما در کشور ما بیشتر نگاه‌ها معطوف به لیزینگ خودرو است.
هر شرکتی برای پیشرفت اهداف و تأمین آن‌ها استراتژی‌های خاص خودش را دارد و رایان‌سایپا هم از این قاعده مستثنی نیست. سودآوری، طراحی و استقرار سیستم‌های مناسب اطلاعاتی‌ـ‌عملیاتی و مدیریتی، ارائة خدمات متنوع، ایجاد ارتباط دوسویه بین شرکای تجاری و مؤسسات مالی‌ـ‌اعتباری در داخل و خارج کشور، مدیریت ارتباط با مشتریان و توسعة مهارت‌های علمی و عملی کارکنان از استراتژی‌های رایان‌سایپا است. این استراتژی‌ها عمدتاً بر تجهیز منابع مالی و توسعة خدمات شرکت در سطح کشور تأکید دارد.
ساده‌ترین و رایج‌ترین راه تأمین منابع مالی شرکت‌های لیزینگ از طریق دریافت وام است. دریافت تسهیلات می‌تواند از طریق بانک‌های خارجی و بانک‌های ایرانی خارج از کشور صورت پذیرد. البته شرکت ما در دو مرحلة اوراق مشارکت منتشر کرد و ما تنها شرکت بخش خصوصی هستیم که توانستیم اوراق مشارکت را عرضه کنیم. سال 1384، 30 میلیارد تومان اوراق مشارکت منتشر کردیم و سال1387، 40 میلیارد تومان.
در حال حاضر برای انتشار گواهی سپردة سرمایه‌گذاری (خاص) اقدام کرده‌ایم که مراحل پایانیش را در بانک مرکزی طی می‌کند و امیدواریم که در نیمة دوم امسال آن را منتشر کنیم.
با این‌که ما تقریباً از تمام روش‌های تأمین منابع استفاده کرده‌ایم، با توجه به بستة سیاستی‌ـ‌نظارتی بانک مرکزی در سال جاری، تقریباً تمام بانک‌ها اعم از خصوصی یا دولتی تسهیلات خودشان را به‌صورت عقود مشارکتی پرداخت می‌کنند. در این عقود نرخ سود مورد انتظار بانک‌ها بالا است و با توجه به محدودیت‌ها، امکان جذب منابع مالی ارزان‌قیمت بسیار کاهش یافته و بحث تأمین نقدینگی مهم‌ترین دغدغة تمام شرکت‌های لیزینگ شده است.
برای امسال در روش تأمین علاوه بر دریافت تسهیلات، انتشار اوراق مشارکت را در دستور کاری داریم. این روش‌ها به ما کمک می‌کند که با اطمینان بیشتری به کارها بپردازیم. خوشبختانه با توجه به تمام محدودیت‌های موجود در سال گذشته، مشکل خاصی برایمان ایجاد نشد. ما توانستیم نسبت به سال 1386 رشدی معادل 44% داشته باشیم و امید داریم امسال را با موفقیت به پایان برسانیم.