... پرسشهایی در مورد جنرالموتورز از او پرسیده خواهد شد، اما هنگامی که یک روزنامهنگار چینی از او پرسید: «اگر دولت آمریکا از غول صنعت خودروسازی دنیا حمایت نکند و این شرکت اعلام ورشکستگی کند، چه اتفاقی برای او خواهد افتاد؟» او کمی به خود لرزید. این روزنامهنگار اضافه کرد: «در چین ورشکستگی شما به معنی خارج شدن از تجارتی است که اکنون در آن فعال هستید.»
ریلی که اخیراً بسیاری این سؤال را از او پرسیدهاند، صبورانه توضیح داد که ورشکستگی در آمریکا لزوماً به معنی انتهای راه نیست، بلکه فرصتی است که کسبوکار آسیبدیده و ترازنامة شرکت نوسازی شود. بسیاری از شرکتها پس از اینکه مراحل دادگاهی ورشکستگی را طی میکنند، سالمتر وارد بازار میشوند و این سرنوشت پس از آنکه دولت اوباما کرایسلر را وادار به اعلام ورشکستگی در 30 آوریل کرد، برای جنرالموتورز نیز محتمل است. پس از آن ریلی با زیرکی گفتوگو را به بحث در مورد چین کشاند و اصرار کرد که هیچ اهمیتی ندارد که چه اتفاقی میافتد و این کسبوکار همچنان برای او و تیم مدیریتیش مانند سابق ادامه خواهد داشت.
اکنون در یکی از بدترین شرایط اقتصادی جهان، بازار چین از منظر غول خودروسازی آمریکا دنیای دیگری است؛ جایی که تجارت خودرو بهتر از این نمیتواند باشد. طبق تحقیق شرکت تحقیقاتی CSM، پیشبینی میشود که فروش جهانی خودرو تا 9 درصد کاهش داشته باشد و به رقم 56 میلیون دستگاه برسد، اما در چین که مصرفکنندگان هنوز دست به جیب میشوند و دولت برای خریداران خودروهای کوچک سوبسید میدهد، پیشبینی میشود که فروش تا 8 درصد افزایش یابد و به 9 میلیون دستگاه در سال برسد. در 3 ماه نخست سال 2009 میلادی، چین بزرگترین بازار فروش خودرو در دنیا بود و برای اولین بار از کشور بحرانزدة آمریکا در این زمینه سبقت گرفت.
کارخانة جنرالموتورز در آمریکا همچنان گرفتار خودروهای بنزینسوز خود است و هیچ کس دیگر تمایلی به خرید آنها ندارد. این شرکت بازار خودروی آمریکا را به رقیبان واگذار کرده، اما در چین جنرالموتورز پس از گذشت 10 سال از زمانی که اولین خودروی خود را وارد خط مونتاژهای چین کرد، از لحاظ سهم بازار شانه به شانة فولکسواگن میساید.
در آوریل امسال جنرالموتورز رکورد فروش ماهانة 151 هزار و 84 دستگاه را ثبت کرد؛ یعنی 50 درصد افزایش فروش نسبت به آوریل 2008. ریلی میگوید که جنرالموتورز در چین سودآور است. البته جنرالموتورز میزان ارقام سود و درآمدش در چین را منتشر نمیکند. در حالی که جنرالموتورز قصد دارد تا سال 2011 نیروی کار خود را در آمریکا 38 درصد کاهش دهد، یعنی برابر با 23 هزار شغل، اما در چین در حال استخدام نیرو است و قصد دارد در چند ماه آینده کارخانة جدید دیگری را هم در این کشور افتتاح کند.
قوانین دستوپاگیری که چندین دهه بهرهوری را در بسیاری از کارخانههای این خودروساز آمریکایی خفه کرده بود، به ندرت در چین وجود دارد. جنرالموتورز چین از دادههای خود در مورد هزینههای نیروی کار بهشدت محافظت میکند، اما تحلیلگران محافظهکارانه تخمین میزنند که دستمزدها و مزایای هر کارگر کارخانه کمتر از یکدهم آن چیزی است که در آمریکای شمالی هزینه میشود. در مورد کیفیت این محصولات چینی نیز آقای ریلی اصرار دارد که مسألة مهمی وجود ندارد. او میگوید که کیفیت کارخانههای چینیِ جنرالموتورز مانند کارخانههای این شرکت در هر جای دیگری است.
کوین ویل، معاون ریلی و رئیس جنرالموتورز چین، میگوید: «در 10 سال آینده، چین بزرگترین بازار ما در جهان خواهد بود.» این جمله تقریباً وردی است که دهانبهدهان در دفتر منطقهای جنرالموتورز در شانگهای میگردد؛ جایی که مدیران اجرایی سعی در ایجاد یک پیام خوشبینانه در مورد حیات بلندمدت این شرکت نهتنها برای خریداران چینی، بلکه برای 21 هزار کارمند چینی دارند.
اوایل امسال این شایعه در چین بر سر زبانها افتاد که جنرالموتورز در حال مذاکره با شرکت صنایع خودروی شانگهای، بزرگترین خودروساز چینی است که از سهم 50-50 خود در شرکت جنرالموتورز شانگهای بکاهد تا بتواند پول نقد لازم برای ارسال به دیترویت، یعنی محل دفتر مرکزی جنرالموتورز را بهدست آورد. رئیس این شرکت این گفته را تکذیب میکند. مدیران جنرالموتورز هم تأکید میکنند که هیچ یک از خطوط تولید این شرکت در چین فروشی نیست. ریلی در نمایشگاه خودروی شانگهای اعلام کرد که چین مشخصاً نمیتواند روی ترزیق سرمایههای زیاد از دیترویت حساب کند، اما برنامههای رشد این شرکت «خودتأمین» هستند، یعنی خودشان بودجة خود را تأمین میکنند. با این حال کارمندان چینی جنرالموتورز به این موضوع آگاهند که گذشت مقاطع زمانی متفاوت، مسألة خاصی نیست، اما معمولاً هر کدام موقعیت خاص خود را ایجاد میکنند.
تصمیم اوباما در اوایل سال جاری برای اخراج مدیرعامل شرکت جنرالموتورز، یعنی ریک واگونر، ضربة شدیدی به این شرکت وارد کرد. یکی از مدیران جوان چینی میگوید: «فکر نمیکردیم که در آمریکا رئیسجمهور میتواند مدیرعامل یک شرکت خصوصی را اخراج کند. برای ما چینیها این خیلی گیجکننده است.» البته این موضوع از این جهت هم اهمیت دارد که واگونر یکی از معماران حضور جنرالموتورز در چین بوده است. یکی از مدیران اسبق جنرالموتورز میگوید: «این مبهمترین بخش رویة شغلی واگونر است که در حالی که اوضاع در آمریکا بسیار بد است، مهمترین میراث او برای مدیر بعدی این شرکت، چین خواهد بود. مردم این موضوع را در حال حاضر درک نمیکنند، اما در نهایت آن را درک خواهند کرد.»
در حال حاضر این تصور بسیار سخت است که فعالیتهای جنرالموتورز در چین فروش این شرکت در آمریکا را تحتالشعاع قرار دهد، زیرا در سال گذشته فروش این شرکت در چین تنها 13 درصد از کل فروش جنرالموتورز را تشکیل میداد. اما بدون شک جنرالموتورز چین در حال رشد است. جنرالموتورز چین در 2 سال آینده 10 مدل جدید را وارد بازار خواهد کرد؛ 5 مدل برای برند بیوک که محبوبترین برند جنرالموتورز در چین است و 5 مدل برای شورلت. از مهمترین محصولات مربوط به شورلت کروز این شرکت، یک سدان جمعوجور برای بازار جهانی است و تابستان امسال برای نخستین بار در چین رونمایی خواهد شد.
این خودرو با خودروهایی مانند تویوتا کرولا و فولکسواگن پاسات در بخشی از بازار رقابت خواهد کرد که ریلی آن را «بخش مرکزی بازار» مینامد، یعنی بازار خودروهایی با قیمت بین 16 تا 20 هزار دلار. ریلی بر این مسأله تأکید دارد که خریداران از ورشکستگی دلسرد نشدند، اما یکی از مدیران ارشد رقیب ژاپنی جنرالموتورز معتقد است «این شرکت آمریکایی باید انرژی و منابع زیادی هزینه کند تا به مشتریان چینی و حتی فروشندگان خود این اطمینان را بدهد که هیچ چیز تغییر نخواهد کرد و این موضوع یک مزیت برای ما [ژاپنیها] محسوب میشود.»
حتی اگر جنرالموتورز بتواند از ورشکستگی مصون بماند، بازسازی این شرکت در نهایت بر روی فعالیتهایش در چین تأثیرات عمیقی خواهد گذاشت، اما نه لزوماً تأثیراتی منفی. در حال حاضر عمدة آنچه جنرالموتورز در چین میسازد، اعم از موتور و سیستم انتقال نیرو، تنها برای مصرف بازار داخلی این کشور است. از آنجا که کارخانههای این شرکت در حال کوچک شدن یا بسته شدن هستند، ریلی معتقد است که چین بزرگترین صادرکنندة خودروهای سواری این خودروساز خواهد شد. کلینتون کریستنسن، استاد مدرسة بازرگانی هاروارد و مشاور اسبق واگونر نیز معتقد است که شورلتهای نسبتاً ارزان چینی که به آمریکا صادر میشوند، میتوانند حکم نیروی مخربی را داشته باشند که این شرکت برای بهدست آوردن بازار خود در آمریکای شمالی به آن نیاز دارد. وی میگوید «این دقیقاً درستترین کاری است که آنها باید بکنند.»
اما از دیدگاه رقابتی انجام چنین کار درستی میتواند محدودیتهای سیاسی نیز ایجاد کند. طبق برنامة بازسازی جنرالموتورز که در اواخر آوریل منتشر شد، دولت آمریکا مالکیت 50 درصد این شرکت را خواهد داشت و کمتر از 40 درصد آن به اتحادیة کارگران خودروسازی آمریکا تعلق میگیرد. اتحادیه یک کرسی در هیأتمدیره خواهد داشت و دولت دیگر کرسیها را از آن خود خواهد نمود. اوباما اصرار دارد که دولت درگیر ادارة یک خودروسازی نشود، اما اگر این ساختار مالکیت ادامه داشته باشد، هیأتمدیرة جنرالموتورز با این پرسش و در واقع این انتخاب پیچیده مواجه خواهد شد که آیا جنرالموتورز برای رقابتیتر شدن، باید از چین به آمریکا و دیگر بازارها خودرو صادر کند و در عوض ناچار اعضای اتحادیة کارگران را از دست بدهد؟
در حالیکه این انتخاب از لحاظ تجاری منطقی به نظر میرسد، اتحادیه و حامیان آن این موضوع را مطرح میکنند که با استراتژی تولید با مرکزیت چین، منطق مسألة نجات جنرالموتورز زیر سؤال میرود. بهعبارت دیگر، این راه حل موضوع حفظ برخی از پایههای صنعتی آمریکا در جهت حمایت از اقتصاد را زیر سؤال میبرد، اما جنرالموتورز روزی پیخواهد برد که موفقیت در چین امکانپذیر خواهد بود. |