در بامداد روز یکشنبه، 7 تیرماه و دو ساعت قبل از شروع همهپرسی در هندوراس، واحدهای ارتش این کشور کاخ ریاستجمهوری را به محاصره در آوردند و پس از دستگیری رئیسجمهور وی را مجبور به خروج از هندوراس کردند.
در پی تصمیم "خوزه مانوئل سلایا "، رئیس جمهور هندوراس، برای برگزاری یک همهپرسی عمومی، روز جمعه گذشته واحدهای ارتش این کشور به دستور رئیس ستاد مشترک ارتش، ضمن توقیف بستههای حاوی 200 هزار تعرفه رایگیری، در بخشهای مهم شهر "تگوسیگالپا "، پایتخت هندوراس، مستقر شدند.
همهپرسی مذکور به منظور اخذ نظر مردم هندوراس پیرامون تشکیل یک مجلس موسسان با هدف اصلاح قانون اساسی این کشور که راه را برای انتخاب یک نامزد ریاستجمهوری، برای دو دوره متوالی، فراهم میساخت، طراحی شده بود.
پیروی اقدام ارتش هندوراس، مانوئل سلایا ابتدا رئیس ستاد مشترک را به دلیل نافرمانی از توزیع تعرفههای رایگیری که طبق قانون اساسی کنونی هندوراس به عهده ارتش است، از کاربر کنار کرد، ولی با فشار دیوان عالی قضایی مجبور شد مجددا وی را در این سمت ابقا نماید. بدین ترتیب، اقدام ارتش در نافرمانی از دستور رئیسجمهور، مورد حمایت رئیس پارلمان 128 عضوی هندوراس، دیوان عالی قضایی و وزارت خدمات عمومی هندوراس قرار گرفت.
مانوئل سلایا که خود و محافظانش را در محاصره نیروهای ارتش دید، از هوادارانش درخواست حمایت کرد و متعاقب آن هزاران نفر به خیابانها آمده و حمایت خود را از سلایا اعلام کردند. مخالفان وی نیز به مرکز شهر هجوم آورده و حضور موافقان و مخالفان در خیابانهای پایتخت باعث رویارویی بخشی از مردم و بروز یک بحران سیاسی در هندوراس گردید.
رئیس ستاد مشترک ارتش و مقامات پارلمانی و سیاسی هندوراس، به استقرار نیروهای نظامی در پایتخت که به شبه کودتای نظامی شبیه بود، اکتفا نکرده و تماس هایی بین آنها و دولت آمریکا، سازمان کشورهای آمریکایی، اتحادیه منطقهای آلبا و کشورهای آمریکای مرکزی و کارائیب برقرار شد.
با برقراری آرامش موقت و بر اساس توافقات بعدی، قرار شد در اولین ساعات اداری روز یکشنبه مورخ 7 تیر 1388، همهپرسی برای نظرخواهی از مردم در مورد تشکیل مجلس موسسان و تغییر قانون اساسی انجام شود. ولی در بامداد آن روز و دو ساعت قبل از شروع رایگیری، واحدهای ارتش مجددا وارد پایتخت شده و کاخ ریاستجمهوری را به محاصره در آوردند. گارد حفاظت ریاستجمهوری به مدت نیم ساعت با فرماندهان ارتش مذاکره کردند که نتیجهای نداشت. شبکههای ارتباطی، حمل و نقل عمومی و برق سراسری کشور قطع و آقای "مانوئل سلایا " دستگیر و به یک پایگاه نظامی در جنوب هندوراس منتقل شد از آنجا هم به کاستاریکا انتقال یافت. همزمان اعضای هیات دولت و سفرای کوبا، ونزوئلا ونیکاراگوئه دستگیر شدند که سفرا پس از یک بازداشت چهار ساعته آزاد شدند.
با اعلان حکومت نظامی 48 ساعته برای بازگشت آرامش و متعاقب آنچه کودتای نظامی نامیده شد، پارلمان هندوراس تشکیل جلسه داده و "روبرتو میچلتی "، رئیس پارلمان، را به عنوان رئیس جمهور موقت انتخاب کرد. وی از کهنه نمایندگان مجلس قانون گذاری و صاحب صنعت حمل و نقل در این کشور است. میچلتی در سال 2008 در انتخابات مقدماتی ریاست جمهوری برای تعیین نامزد حزب لیبرال شرکت کرده بود و از "الوین سانتوس "، معاون "مانوئل سلایا "، رئیس جمهور کنونی و قانونی این کشور، شکست خورده بود. وی که جایگاه قانونی خود را از طریق انتخابات نتوانست بدست آورد، اکنون با کمک ارتش بر مسند ریاست جمهوری نشست.
وی در یک کنفراس خبری اعلام کرد: این اقدام نه یک کودتا، بلکه برکناری سلایا منطبق بر اصول قانون اساسی و هماهنگی همه نیروهای سیاسی کشور و به خاطر اشتباه فاحشی بوده که وی در مورد برگزاری همهپرسی مرتکب شده است. میچلتی تاکید کرد که هیچ اقدام غیرقانونی مرتکب نشده و این اقدام طبق یک فرآیند قانون اساسی صورت گرفته است. رئیس جمهور کودتاگران هندوراس افزود: اگر سلایا نخواهد مورد حمایت چاوز باشد، با آغوش باز از او در بازگشت به کشور استقبال میکنیم. میچیلتی در عین حال گفت که تاکنون با هیچ یک از کشورهای آمریکای لاتین ارتباط نداشته است. وی همچنین "انریکه اورتس "، سفیر سابق این کشور در سازمان ملل متحد و فرانسه را بعنوان وزیر امور خارجه معرفی کرد.
واکنش داخلی به این کودتا، حضور مردم در خیابانها و اعلام اعتصاب عمومی توسط کمیته دفاع از حقوق بشر در هندوراس و سندیکاها و گروههای صنفی تا زمان بازگشت مانوئل سلایا به قدرت بوده است. در اولین روز اعتراضات و در نتیجه درگیری بین طرفداران رئیس جمهور مخلوع هندوراس و نظامیان کودتاچی، دست کم یک نفر کشته شد و 60 نفر دیگر نیز مجروح شدند.
تحولات اخیر هندوراس از دو روز پیش به شدت مورد توجه کشورهای منطقه، سازمان ملل متحد و سازمان کشورهای آمریکایی قرار داشت و مجموعه موضع گیری ها قبل از خلع سلایا، بر حل و فصل مسالمتآمیز موضوع داخلی هندوراس متمرکز بود، ولی پس از کودتا، مواضع به محکومیت این اقدام و درخواست بازگشت سلایا به قدرت تغییر یافت.
رئیس مجمع عمومی سازمان ملل متحد طی نامه ای از مانوئل سلایا، رئیس جمهور مخلوع هندوراس، دعوت کرد در نشست فوق العاده این مجمع حضور پیدا کند. "میگل دسکوتو بروکمن " اظهار داشت: من نامه ای برای رئیس جمهور هندوراس ارسال کردم و در آن از وی دعوت کردم هر چه سریع تر در نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد حضور پیدا کند و اتفاقات رخ داده در کشورش را برای ما توضیح دهد.
"فیدل کاسترو "، رهبر انقلاب کوبا، اتفاقات کنونی هندوراس و کودتا علیه رئیس جمهور این کشور را اشتباهی کشنده برای کودتاچیان خواند. کاسترو گفت: این کودتا شامل رفتاری کاملا فاشیستی می شود که برای مثال منجر به ربایش "پاتریسیا روداس "، وزیر امور خارجه هندوراس، شد. رهبر انقلاب کوبا اظهار داشت: اگر این مسئله به سوی خشونت غیر ضروری هدایت شود، هیچ راه نجاتی برای کودتاکنندگان وجود نخواهد داشت.
هوگو چاوز، رئیس جمهور ونزوئلا به شدت این کودتا را محکوم کرده و اعلام نمود که از همه امکانات موجود برای بازگرداندن سلایا به قدرت استفاده خواهد کرد. وی تهدید کرد که رئیس جمهور موقت کودتاچیان را سرنگون خواهد کرد.
وزیر امور خارجه کوبا ضمن محکوم کردن این کودتا، اعلام نمود که کوبا با کشورهای منطقه برای یافتن راه حل بازگشت سلایا به قدرت در تماس و مشورت خواهد بود. اعضای پارلمان کوبا نیز در بیانیه ای، از همکاران آمریکای لاتینی خود و پارلمان های همه دنیا خواستند کودتای نظامی هندوراس را محکوم کنند.
دبیر کل سازمان ملل در بیانیه ای خواستار احقاق حقوق رئیس جمهور قانونی این کشور شد. بان کی مون، به شدت از اوضاع اخیر در هندوراس ابراز نگرانی کرد و دستگیری و خلع رئیس جمهور قانونی این کشور را محکوم کرد.
کشورهای آمریکای مرکزی پس از نشست فوق العاده خود در "ماناگوآ "، پایتخت نیکاراگوئه، و بررسی اوضاع، سفرای خود را از هندوراس فرا بخوانند. پیش از آن هم، کشورهای عضو پیمان "جایگزین بولیواری برای آمریکای لاتین " (آلبا) نیز که در نشست فوق العاده نیکاراگوئه شرکت داشتند، اعلام کردند که سفرای خود را از هندوراس فرا خواهند خواند.
وزرای خارجه اتحادیه اروپا هم به شکلی یکپارچه و قاطعانه کودتای نظامی علیه مانوئل سلایا را محکوم کرده و این اقدام را نقض قانون اساسی این کشور دانستند.
هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه ایالات متحده آمریکا هم دستگیری سلایا را محکوم دانست. باراک اوباما، رئیس جمهور ایالات متحده هم در این رابطه ادعا کرد: من شدیدا متاثر شدم، من از بخشهای سیاسی و اجتماعی هندوراس میخواهم رویههای مردم سالاری، حکومت قانون و منشور حقوق مردم سالاری بین کشورهای آمریکایی را محترم شمارند.
اما رائول کاسترو، رئیس جمهور کوبا، در نشست کشورهای عضو گروه "ریو "، اظهار داشت، باید ماسک را از چهره کسانی که این اقدامات را محکوم می کنند و در خفا برای آنها دست می زنند، برداشت. کاسترو افزود: دولت ایالات متحده آمریکا باید در عمل نشان دهد از کودتاچیان هندوراس حمایت نمی کند.
*** ملاحظات:
جمهوری هندوراس کشوری در منطقه آمریکای مرکزی است. طی هزاره اول پیش از میلاد، هندوراس زیستگاه، نژاد مایا ( Maya ) بود. کریستوف کلمب در سال 1502 میلادی به هندوراس رسید. این کشور به همراه چهار کشور دیگر آمریکای مرکزی در 15 سپتامبر 1821 میلادی از اسپانیا اعلام استقلال کردند. هندوراس از غرب با گواتمالا، از جنوب غرب با السالوادور و از جنوب شرق با نیکاراگوئه همسایه است. این کشور همچنین از شمال با دریای کارائیب و از جنوب با اقیانوس آرام همسایه است.
مساحت این کشور 112،090 کیلومتر مربع و دارای جمعیتی در حدود هفت میلیون و 639 هزار نفر با میانگین سنی 20 سال است. امید به زندگی برای زنان 71 سال و برای مردان 68 سال است. 97 درصد از مردم هندوراس مسیحی کاتولیک و سه درصد پروتستان هستند و زبان رسمی این کشور اسپانیایی است.
پایتخت هندوراس، شهر تگوسیگالپا(Tegucigalpa) با 1 میلیون و 248 هزار نفر جمعیت می باشد.
- سیاست در هندوراس
رئیس جمهور در هندوراس هم رئیس دولت است و هم رئیس حکومت. او معاونی دارد که در کارهای اجرایی به یاریش میآید. رئیس جمهور با رای مردم برای دورهای چهار ساله انتخاب میشود. او کابینه را انتخاب میکند. مجلس قانونگذاری این کشور 128 کرسی دارد که نمایندگانش با رای مردم برای دورهای چهار ساله انتخاب میشوند. انتخابات مجلس یک سال قبل از انتخابات ریاست جمهوری برگزار میشود.
- اقتصاد در هندوراس
تولید ناخالص داخلی این کشور 24.69 میلیارد دلار است. دو میلیون و 812 هزار نفر نیروی کار آن را تشکیل میدهند و بیش از 50 درصد از مردم آن زیر خط فقر زندگی میکنند. در سال 2007 نرخ تورم در این کشور 6.4 درصد بود. محصولات صادراتی این کشور شامل قهوه، میگو، موز، طلا، روغن خرما، میوه، خرچنگ و الوار است که به کشورهای آمریکا (70.6 درصد)، گواتمالا (3.5 درصد) و السالوادور (3.4 درصد) صادر میشود.
محصولات وارداتی آن شامل ماشینآلات و تجهیزات، مواد اولیه صنعتی، محصولات شیمیایی، سوخت و مواد غذایی است که از کشورهای آمریکا (53 درصد)، گوانتامالا (7 درصد)، السالوادور (4.5 درصد)، کاستاریکا (4.1 درصد) و مکزیک (4.1 درصد) وارد میشود.
- ارتباطات در هندوراس
در این کشور 708 هزار و 400 خط تلفن ثابت و دو میلیون و 241 هزار خط تلفن همراه وجود دارد. هندوراس چهار هزار و 672 میزبان اینترنتی و 337 هزار و 300 کاربر اینترنت دارد. |