دکتر عبدالرضا مصری٭

طرح‌های اقتصادی زیادی بارها در کشور آغاز شده که به نتیجه نرسیده‌اند. علت این است که طراحان به تناسب ظرف و مظروف توجه نکرده بودند. بحث تحول اقتصادی که دولت مطرح کرده، یک بحث ساختاری است. بنابراین باید ساختار متحول شود و تغییر ساختار هم نیاز به تغییر ظرف‌ها دارد.
علت اصلی این‌که ما تاکنون در حل مشکلات اقتصادی موفق نبوده‌ایم، این است که همیشه به‌دنبال راه ‌حل‌های فوری بوده‌ایم و تحت تأثیر جو ایجاد شده قرار گرفته و همواره تحت فشار تصمیم ‌گرفته‌ایم. اما در دولت نهم در رابطه با این طرح، حداقل دو سال بحث و کارشناسی کرده‌ایم.
از نظام‌هایی که در این طرح به‌دنبال اصلاح آن هستیم، نظام مالیاتی است. درآمدهای مالیاتی کشور در مقایسه با بسیاری از کشورها پایین است. همچنین به‌ علت غلط‌بودن شیوه‌های دریافت مالیات، هزینه‌‌های عملیاتی اخذ مالیات بسیار بالاست. همچنین عدالت در دریافت مالیات به‌خوبی رعایت نمی‌شود. درآمد مالیاتی در کشور ما بسیار پایین است.
ما امروز شاهد یک اقتصاد زیر‌زمینی و زیرپله‌ای هستیم. مالیات‌بگیر و مالیات‌بده هر دو در این نظام مالیاتی گم‌شده‌اند. یا باید برای مالیات خوداظهاری باشد یا ممیز برود که همیشه نارضایتی مؤدیان را داشته‌ایم.
آن چیزی که ما به‌عنوان مالیات می‌گیریم که باید اسم دیگری روی آن گذاشت، تنها همان مالیات حقوق کارکنان دولت است. ما در مورد اخذ مالیات از صنایع و تجارت و بازار مشکل داریم.
باید سیستمی را پیاده کنیم که مالیات بر حقوق کارمندان به‌صورت اتوماتیک کسر شود. چنین روشی سبب می‌شود که هزینه‌های عملیاتی مالیات کاهش یابد و عدالت هم به نحو احسن رعایت گردد و در نهایت موجبات رضایت مؤدیان فراهم آید.
از دیگر نظام‌هایی که باید در این راستا مورد تجدید نظر قرار گیرد، نظام گمرکی است. تشریفات نامناسب، تعدد و پراکندگی گمرک‌ها و نبود نظام گمرکی سیستماتیک و خودکار از مشکلات عمدة نظام کنونی است.
در نظام بانکی و بانکداری نیز عدم شفافیت و نابرابری فرصت‌ها وجود دارد. طی سال‌های گذشته بارها شاهد سوء استفاده از نظام بانکی بوده‌ایم. لذا این نظام هم یکی از سیستم‌هایی است که باید مورد تجدید نظر قرار گیرد.
در نظام توزیع کالا و خدمات کنونی شاهد یک اقتصاد زیر‌زمینی و شبکة چند‌لایة توزیع هستیم که سبب تفاوت فاحش قیمت تولیدکننده با قیمت مصرف‌کننده گشته است.
یکی از مهم‌ترین نظام‌هایی که دولت در طرح تحول اقتصادی در پی اصلاح آن است، نظام یارانه‌هاست. نظام کنونی پرداخت یارانه‌ها بر پایة عدالت نیست. پرداخت یارانه‌ها بر مبنای مصرف، نه‌تنها به رفع نا‌برابری کمکی نمی‌کند، بلکه نابرابری را تشدید می‌کند. ما باید این نابرابری‌ها را حذف کنیم و برای این امر راهی نیست جز این‌که توجه خود را به دهک‌های پایین جامعه معطوف نماییم.
البته منظور از حذف نابرابری‌ها این نیست که امکاناتی را از دهک‌های بالای جامعه بگیریم، بلکه هدف این است که به دهک‌های پایین جامعه توجه بیشتری معطوف کنیم و در امکانات بیشتری را برای آن‌ها فراهم آوریم. هدف این است که تولید را به جایی ببریم که از نظر اقتصادی قابل رقابت باشد و دیگر عواملی را حذف کنیم که موجب انحراف خط تولید می‌شوند.