هدف گیری جغرافیایی

در راستای توجه به مقولة هدفمند نمودن یارانه‌ها در قوانین بودجه‌های سالانه چند گام اساسی برداشته شده است:
 اختصاص سهمیه به مددجویان کمیتة امداد امام خمینی(ره) و سازمان بهزیستی کشور
 اختصاص سهمیه به اقشار آسیب‌پذیر بر اساس هدف‌گیری جغرافیایی یعنی استان‌های محروم
 اختصاص سهمیه به اقشار آسیب‌پذیر در ایران در قالب اعطای کالابرگ ویژه به خانوار‌های نیازمند و مناطق کمتر توسعه یافته
از سال 1379 در راستای اجرای بند ج مادة 197 قانون برنامة پنج‌‌سالة سوم توسعة اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی کشور و به استناد بند ن تبصرة 15 قانون بودجة آن سال، به‌ منظور رفع سوء تغذیة نیازمندان و گروه‌های کم‌‌درآمد و کمک به تأمین مواد غذایی مورد نیاز آنها مقرر شد که «علاوه بر یارانة کالا‌های اساسی که به اقشار جامعه اختصاص می‌یابد، معادل 12درصد اعتبار موضوع ردیف 503049 برای افزایش سهم یارانه‌ای کالاهای اساسی به خانواده‌های نیازمند از طریق کالابرگ بیشتر یا اعطای کالاهای اساسی به مددجویان تحت پوشش کمیتة امداد امام خمینی(ره) و سازمان بهزیستی اختصاص یابد.»
در سال 1380 با ابقای بند ج در قالب بند م قانون بودجة این سال، مجدداً 12درصد از اعتبار موضوع ردیف 503019 به مددجویان تحت پوشش کمیتة امداد امام خمینی(ره) و سازمان بهزیستی کشور اختصاص یافت و این تبصره تا سال 1382 به قوت خود باقی ماند. در سال 1382 و در راستای هدفمند نمودن یارانة کالاهای اساسی و با تصویب شورای اقتصاد، بخشی از اعتبار یارانة کالاهای اساسی در قالب توزیع کالابرگ فوق‌العاده به حمایت از اقشار آسیب‌پذیر اختصاص یافت. جمعیت مشمول برای دورة زمانی 1382 تا 1384 به‌ترتیب معادل  15 میلیون و 11 میلیون و 15 میلیون نفر بود و مقرر شد که اقشار آسیب‌پذیر شناسایی شوند که متأسفانه به دلایل زیر این امر محقق نشد:
 فقدان اطلاعات لازم در خصوص خانوار‌های واقعاً نیازمند
 بالا بودن هزینة جمع‌آوری اطلاعات لازم
 عدم تمایل برخی از خانوار‌های نیازمند به شناخته شدن به‌ سبب حفظ حرمت اجتماعی خویش
به همین دلیل دولت‌ها معمولاً به جای اختصاص مستقیم یا غیر‌مستقیم پرداخت‌های نقدی و غیر ‌نقدی به خانوار‌های نیازمند، معمولاً از سیاست پرداخت یارانه به برخی از کالاها و خدمات در سطح عمومی پیروی می‌کنند تا بدین ترتیب نگرانی شناسایی تمامی خانوار‌های فقیر رفع شود.
در ایران نیز بنا به دلایل فوق، کالابرگ به صورت عام در هشت استان محروم کشور و برای تمام جمعیت‌ آن‌ها اعم از محروم و برخوردار توزیع شده است. در واقع این تبصره سرآغاز توجه خاص به بخشی از گروه‌های هدف در قالب یارانة کالا‌های اساسی بوده است. جمعیت اقشار آسیب‌پذیر سال‌های 1383 و 1384 به شرح ذیل بوده است:
 جمعیت استان‌های ایلام، اردبیل، بوشهر، سیستان و بلوچستان ،کردستان، کرمانشاه،کهکیلویه و بویراحمد، لرستان و خراسان جنوبی؛ 11 میلیون نفر
 جمعیت روستایی و عشایری استان‌های مشمول خشک‌سالی (موضوع مصوبة شمارة 62164/ت 31971/ه‍ مورخ 11/11/83)؛ 5/3  میلیون نفر
 جمعیت چهار شهرستان استان کرمان شامل جیرفت، عنبرآباد، کهنوج و سیرجان (مصوبة شمارة 57170/ت 31970/ه‍ مورخ 6/10/83)؛ 58/0 میلیون نفر
در سال 1383، طبق بند ص تبصرة 5 دولت مکلف شد که سهم مدد‌جویان تحت پوشش کمیتة امداد امام خمینی(ره) و سازمان بهزیستی کشور را معادل 40درصد نسبت به سهمیة مصوب سال 1380 افزایش دهد و درسال 1384 طبق بند ح تبصرة 15 دولت موظف گردید که بار دیگر سهم مددجویان تحت پوشش‌کمیتة امداد امام خمینی(ره) و سازمان بهزیستی کشور را معادل 40درصد نسبت به سهمیة مصوب سال 1383 افزایش دهد.
بر این اساس، توزیع کالا‌های مذکور علاوه بر سهمیة کالابرگ عمومی، در سال‌های مذکور تداوم یافت و بر حجم و میزان یارانة پرداختی و جمعیت مشمول آن در شش سال گذشته افزوده شد.

 هدف‌گیری جمعیتی
طرح شیر مدرسة ایران (شما) نمونة بارز هدف‌گیری جمعیتی بر مبنای سن است که از سال اول برنامة سوم با اهداف فرهنگ‌سازی و آشنایی دانش‌آموزان با مصرف شیر، افزایش مصرف سرانة شیر و محصولات لبنی در کشور، کمک به رشد کمی ‌و کیفی دانش‌آموزان و ارتقای سطح تغذیة مناسب آن‌ها و آشنایی ذائقة دانش‌آموزان با مصرف شیر به‌عنوان یک میان‌وعده به مرحلة اجرا درآمد.

 خودهدف‌گیری
در ایران این سیاست در مورد برخی از مواد خوراکی مانند گوشت یخ‌زده یا برخی از انواع برنج وارداتی اجرا شده است. البته باید توجه داشت که سیاست پرداخت یارانة عمومی به مواد خوراکی نیز به‌طور ناقص دارای خاصیت خودهدفمندی است، زیرا قیمت کالا‌ها را کاهش داده و آن‌ها را برای فقرا قابل دست‌رسی می‌نماید.
اما اشکال سیاست یارانة عمومی انتقال یارانة مطلق بیشتر به افراد مرفه نسبت به خانوار‌های کم‌درآمد است، زیرا هر چند با افزایش درآمد، سهم مصرف مواد خوراکی در بودجة خانوار‌های مرفه کاهش می‌یابد، اما میزان مصرف آنان به‌طور مطلق بیشتر است. پس لازم است که کالا‌های مورد توجه افراد کم‌در‌آمد از یارانة بیشتری برخوردار گردد تا این سیاست بتواند در انتقال منابع به خانوار‌های کم‌درآمد موفقیت بیشتری داشته باشد.