همایش بزرگداشت روز جهانی حکیم عمر خیام دوشنبه شب به دعوت رایزنی فرهنگی ایران در کویت و همکاری موسسه آفرینش‌های ادبی بابطین برگزار شد.
به گزارش ایرنا، در این مراسم که علی جنتی سفیر جمهوری اسلامی ایران و شماری از ادبا، شعرا و اساتید دانشگاه کویت و علاقه مندان عرصه فرهنگ و ادب فارسی حضور داشتند، زندگی خیام و آثار وی از زوایای مختلف مورد بررسی قرارگرفت.
رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در کویت در این‌باره گفت: حکیم عمر خیام نیشابوری نه یک شاعر ایرانی بلکه شاعری جهانی است.
سید ابوفاضل رضوی اردکانی استقبال فزاینده شعرا و مترجمین خارجی از آثار و اشعار خیام و ترجمه آنها به زبان‌های مختلف را ناشی از روش عرفانی و فلسفی و تراوش‌های روحی و فکر و انسانی خیام دانست.
از سوی دیگر موسی بیدج شاعر و نویسنده ایرانی نیز گفت: خیام یکی از ستارگان درخشان تاریخ فرهنگ اسلامی در ایران به شمار می‌رود.
وی افزود: به رغم جایگاهی که خیام در عرصه فرهنگ ایران به خود اختصاص داده ولی شخصیت، آثار و شیوه زندگی وی همچنان با نوعی ابهام رو به رو است.
بیدج در این‌باره به اختلاف نظرها و پرسش‌های موجود پیرامون زندگی، نام و سن و سال خیام و موضوعاتی از این دست اشاره کرد و گفت با این حال مهمترین پرسش برای برخی این است که آیا خیام عالم، شاعر و یا هر دوی آن بوده است وی گفت: افرادی همچون زمخشری، نظامی عروضی، بیهقی و خازنی از خیام به عنوان فیلسوف و حکیم یاد کرده اند.
بیدج گفت: خیام در علوم عصر خویش از جمله ادبیات، تفسیر، کلام، حکمت، ریاضیات، الهیات و نجوم تبحر فراوانی داشت تا جایی که زمخشری از اینکه در موضوعات ادبی با خیام مباحثه و مناقشه داشته افتخار می‌کند و بیهقی نیز گواهی داده است که خیام بزرگترین قاری قرآن و سرآمد زمانه خویش بوده است.
از این گذشته در زندگینامه امام محمد غزالی می‌خوانیم که وی برخی دروس را از خیام می‌گرفته و یا برخی مسایل علم کلام را از وی می‌پرسیده است.
این نویسنده ایرانی گفت: با این حال در کشورهای اسلامی تا مدتها شناختی از خیام وجود نداشت تا اینکه با ترجمه اشعار وی توسط یک انگلیسی جهان وی را شناخت و به این وسیله به جهان اسلام و جهان عربی معرفی شد.
وی خاطرنشان کرد که با این حال در بین آثار معرفی شده خیام رباعیات درست و نادرست با یکدیگر در هم آمیخت و به جهان عرضه شد.
وی با بیان اینکه رباعیات خیام در جهان عرب گسترش فراوانی یافته است خاطرنشان کرد که با این حال مشکل شناخت و آگاهی از خیام همچنان باقی است زیرا می‌بینم که نام وی در پایتخت‌های کشورهای عربی بر هتلها، سینماها، کازینوها و مکان‌های لهو و لعب و یا خیابانهای منتهی به این گونه مراکز گذاشته می‌شود.
بیدج این موضوع را ناشی از عدم درک اشعار و شخصیت علمی و عرفانی خیام دانست و گفت بسیاری از رباعیات خیام مجعول است.
وی افزود: کارشناسان و کسانی که با روش و شخصیت علمی و ادبی خیام و زندگی و فلسفه او آشنایی دارند می‌توانند اینها را از هم جدا کنند.
بیدج گفت: خیام در زمان خود به حجت الحق معروف بود و به او امام می گفته‌اند و سرآ مد حکمت و فلسفه زمان خویش بوده است، از این رو نمی‌شود کسی در بین مردم به حجت الحق معروف باشد و آن رباعیات خارج از اخلاق را بگوید.
و همچنین با اشاره به اظهار نظرهای ضد و نقیض درباره شمار رباعیات خیام خاطرنشان کرد که تعداد رباعیات وی از ‪ ۲۰۰‬مورد تجاوز نمی‌کند و در آنها از انسان، هستی، زهد حقیقی و خدمت به مردم سخن گفته شده است.
از سوی دیگر خلیل حیدر نویسنده و روزنامه نگار کویتی نیز در این‌باره گفت : خیام مانند دیگر شعرا، دارای دیوان نبوده و از خودش به عنوان شاعر حرفی نزده بلکه آثارش بعدها جمع آوری گردیده و منتشر شده است.
وی افزود: از این رو برخی رباعیات وی را ‪ ،۱۰۰‬برخی ‪ ۲۰۰‬و افرادی نیز هزار و برخی شرق شناسان نیز حتی ‪ ۵‬هزار رباعی نیز گفته‌اند و درباره این شاعر مناقشه و اختلاف نظرهای زیادی وجود دارد.
وی با اشاره به علل اختلافات موجود درباره تعداد رباعیات خیام اظهار داشت : برخی افراد شعر می‌گفتند و آن را به خیام نسبت می‌دادند.
خلیل حیدر افزود: در مواردی به اشعاری درباره خمر و لا ابالی گری برمی خورم که ما اطمینان نداریم این اشعار از او باشد.
عبدالله خلف نویسنده و رییس سابق انجمن ادبا و نویسندگان کویت نیز گفت: خیام شاعری با آثار جهانی بود.
وی افزود: خیام به عنوان شاعر و حکیمی برجسته در زمان سلجوقیان و در دوره‌ای می‌زیست که فرهنگ ایرانی با زبان عربی با یکدیگر در هم آمیخته بود.
به گفته وی، عمر خیام ادبیات عرب را با زبان شعر درهم آمیخت و در این زمینه اشعار زیادی از وی برجای مانده است.