غنا یکی از کشورهای در حال توسعه در قاره آفریقا است که به دلیل کاهش شدید ارزش پول ملی خود در طی سال های اخیر موضوع حذف صفرها در سطح محافل سیاسی و علمی این کشور به بحث گذاشته شده است. در عین حال تا کنون اقدامی در این جهت انجام نشده است.
هر گونه تصمیم نادرست می تواند آثار منفی زیادی را بر اقتصاد غنا پس از حذف صفرها داشته باشد. حذف صفر از پول ملی می تواند فشارهای زیادی را بر اقتصاد ملی وارد کند. به همین دلیل است که برخی از کارشناسان از حذف صفرها به عنوان اسب تروآ یادآوری می کنند.
پیش از اقدام برای حذف صفر از پول ملی باید کلیه شرایط اقتصادی یک کشور بررسی شود و به این سوال پاسخ داده شود که چرا برخی کشورها اقدام به حذف صفر می کنند ولی برخی کشورها دست به این اقدام نمی زنند. به عنوان مثال، چرا کره جنوبی، برزیل و آرژانتین پیش از این صفر را از پول ملی خود حذف کرده اند. بنابراین حذف صفرها به خودی خود، اقدام بدی نیست ولی مساله این است که این اقدام چه زمانی و به چه علت و به چه روشی در اقتصاد یک کشور اجرا می شود؟
کره جنوبی از سال 2004 تا 2007 د ر خصوص آثار و تبعات اقتصادی حذف صفرها از پول ملی خود تحقیق و بررسی کرد. ژاپن نیز در سال 2002 میلادی تصمیم به حذف صفر از ین گرفت ولی کویزومی نخست وزیر وقت این کشور با این مساله مخالفت کرد. کره جنوبی جولای 2007 را برای جایگزینی پول ملی جدید به جای پول قدیمی انتخاب کرد و این در حالی بود که این اقدام با پشتوانه سه سال تحقیقات دقیق اقتصادی همراه بود. دولت کره پیش از آن که اقدام به طرح موضوع در پارلمان این کشور نماید، افکار عمومی مردم را طی دسامبر 2006 نسبت به این موضوع و تبعات آن، آگاه ساخت.
در واقع دولت ها باید پیش از اقدام برای حذف صفر از پول ملی، مردم را نسبت به این موضوع و آثار مختلف اقتصادی آن به خوبی آگاه و مطلع نمایند. بی اعتمادی و نااطمینانی مردم نسبت به حذف صفر از پول ملی می تواند آثار مخربی بر اقتصاد هر کشوری داشته باشد. مردم باید به خوبی نسبت به اقدامات اقتصادی دولت مطلع باشند.
دولت ها باید برای موفقیت در اجرای این برنامه، عملکردی کاملا شفاف داشته باشند و بانک مرکزی نیز باید به سوی استقلال کامل از دولت حرکت کند.
نکته قابل ذکر دیگر نقش مهم رسانه ها در آگاهی دادن به مردم و آماده کردن زمینه لازم برای حذف صفر از پول ملی است. دولت به تنهایی قادر به آماده کردن بستر لازم برای حذف صفر نیست و در این بین نباید از نقش کلیدی رسانه ها در افزایش آگاهی مردم نسبت به این موضوع غافل شد.
مقام های بانک مرکزی غنا باید به این نکته توجه داشته باشند که سیاست حذف صفر از پول ملی به تنهایی با هدف افزایش یا ارزش پول ملی نیست. اکثر اقدامات انجام شده در جهان برای حذف صفر از پول ملی، با اهداف فنی و کارشناسی بوده است. غنا طی سال 1965 میلادی واحد پول ملی خود را به سدی و پسوا تغییر داده است. غنا طی سال 1967 نیز به علت حذف عکس دکتر کوامه کروما مجبور به تغییر شکل پول ملی خود شده است. تا سال 1979 میلادی تنها اسکناس 50 سدی در غنا وجود داشت. طی سالهای 1983 تا 1991 اسکناس های 5000 سدی نیز منتشر شد. از آن پس تا سال 2002 دولت غنا اقدام به انتشار اسکناس های 10 و 20 هزار سدی نموده است. حذف صفر از پول ملی غنا به خاطر کنترل تورم نبوده است. البته مقام های رسمی غنا نه علت را برای حذف صفر از پول ملی این کشور بر می شمرند که مبارزه با تورم جزء آنها نیست.
نرخ تورم غنا طی نوامبر 2006 به 3/10 درصد رسید و این رقم تا پایان سال 2006 به 5/10 درصد رسیده است. دولت غنا دلایلی مثل تسهیل در انجام امور بانکی، تسهیل فعالیت دستگاه های خودپرداز و حمل و نقل آسان و راحت پول را از جمله علل حذف صفر از سدی اعلام کرده است. ارزش واقعی و خالص سدی برای مردم غنا کاهش می یابد چرا که قیمت اسمی کالاها در حال افزایش است.
بانک مرکزی غنا هنوز اعلام نکرده حذف صفر از پول ملی این کشور سدی، چه میزان برای اقتصاد این کشور هزینه در بر خواهد داشت. برای اجرای بهتر و شفافیت بیشتر، دولت باید میزان هزینه های اجرای این طرح را به مردم غنا اعلام کند. کره با جمعیت 8/48 میلیون نفر و اقتصاد 811 میلیارد دلاری و صنایع پیشرفته ای مثل الکترونیک، کشتی سازی و خودروسازی، بیش از 470 میلیون دلار برای اجرای طرح حذف صفر از وون هزینه کرد. این هزینه ها شامل چاپ و انتشار اسکناس های جدید، سکه های جدید و جایگزینی دستگاه های خودپرداز پیشرفته است. بانک مرکزی غنا باید هر چه زودتر مردم را نسبت به هزینه های اجرای طرح حذف صفر از پول ملی این کشور، آگاه سازد.
کره جنوبی موارد امنیتی زیادی را برای چاپ و انتشار اسکناس های وون جدید به کار برد. اسکناس های جدید این کشور به راحتی قابل جعل و انتشار غیر قانونی نیست. بر اساس تجربه کشورهای مختلف جهان، نظرات کارشناسان و محققان اقتصادی و تجربه کشورهایی مثل برزیل و آرژانتین که تا کنون 5 تا 6 بار اقدام به حذف صفر از پول ملی خود نمودند، به این نتیجه می رسیم که بهترین راه برای موفقیت حذف صفر از پول، شفافیت و فرصت دادن به مردم برای تطبیق با شرایط و پول جدید است. دولت باید از هر اقدامی که موجب بی اعتمادی مردم به پول جدید شود خودداری کند چرا که این مساله به افزایش فشارهای تورمی دامن خواهد زد و موجب گسترش نفوذ ارزهای خارجی مثل دلار در اقتصاد ملی خواهد شد.
کره با حذف سه صفر از پول ملی خود هر 1000 وون قدیمی را با یک وون جدید مبادله کرد. غنا قصد دارد با حذف چهار صفر از پول خود هر 10000 سدی قدیمی را با یک سدی جدید مبادله کند. به اعتقاد کارشناسان حذف یک باره چهار صفر از سدی موجب واکنش شدید مردم غنا خواهد شد و بهتر این است که دولت در گام نخست سه صفر از پول خود را حذف کند. به نظر می رسد حذف سه صفر از پول ملی غنا در شرایط کنونی منطقی تر است. نگرانی مهم صادر کنندگان غنایی نیز قابل توجه است.
صادر کنندگان غنا نگران این هستند که افزایش ارزش پول ملی این کشور موجب کاهش قدرت رقابت آنها در بازارهای جهانی و افت چشمگیر صادرات غنا خواهد شد. آمریکا با اتخاذ سیاست کاهش ارزش دلار طی سال 2006، میزان صادرات خود را به اندازه قابل توجهی افزایش داد.
این مساله موجب کاهش کسری تجاری امریکا شد ولی از طرف دیگر مردم آمریکا قادر به خرید کالاهای خارجی بیشتر نبودند. علی رغم کاهش ارزش دلار، کسری تجاری آمریکا با چین به بیش از 200 میلیارد دلار تا پایان سال 2006 رسید. صنعت کاکائوی غنا طی سال 2003 ـ 2004 ضربه زیادی خورد و اکنون نیز بیم آن می رود که افزایش ارزش پول ملی این کشور، موجب کاهش صادرات کاکائو شود. این در حالی است که افزایش هزینه تولید کاکائو نیز فشار بیشتری را بر صادر کنندگان وارد خواهد کرد. 
٭ دوجونز