مفهوم کیفیت بسیار گسترده است. بهبود کیفیت محدود به تعاریفی مانند کاهش عیوب نمی‌شود. در رقابت شدیدی که در یکی دو دهه اخیر شاهد آن بوده‌ایم، مسئله مهم حداکثر نمودن اثر‌بخشی سازمان در برآورد انتظارات مشتریان بوده است. کوشش برای نیل به این هدف، موجب ایجاد رضایت و وفاداری در مشتری می شود. بنابراین در طی این مدت، مدام شاهد گسترش کیفیت و تاثیر آن در شاخص‌هایی ورای کیفیت محصول نظیر کاهش سیکل تولید، کاهش زمان تولید و عرضه محصول جدید و حتی رضایت کارکنان و مسئولیت‌های اجتماعی بوده‌ایم، تا آنجا که در تعاریف جدید به مفاهیمی نظیر تعالی سازمانی برمی‌خوریم که همان مفهوم توسعه یافته کیفیت در تمام ابعاد یک سازمان است. این نگرش تازه، از مفهوم سنتی کیفیت که ‌‌محدود به کیفیت محصول است، بسیار وسیع‌تر می‌باشد. بنابراین امروزه بهبود کیفیت فقط محدود به ارتقا مشخصه‌های محصول یا کاهش عیب نمی‌شود. این کار‌،‌‌ دیگر از عهده یک واحد برنمی‌آید، بلکه نیاز به یک رویکرد چند جانبه دارد که تمامی سیستم‌های مختلف مدیریتی از جمله سیستم‌های مدیریت کیفیت، سیستم‌های اطلاعاتی، سیستم‌های مرتبط با تولید، بازار و غیره را به حرکت وا می‌دارد که می‌باید تحت یک برنامه‌ریزی منظم و بدست تمامی واحدهای سازمان اجرا گردد. به بیان دیگر کیفیت از طریق تفویض آن فقط به یک واحد خاص قابل حصول نخواهد بود. برای کنکاش در خصوص چگونگی روند بهبود کیفیت و فرآیند تحقق کیفیت در صنایع خودروسازی به سراغ مهندس حاجی‌باقری معاون کیفیت سایپا رفتیم مطالب ذیل حاصل این گفتگو است:

یکی از پرونده های این شماره مجله اندیشه گستر سایپا ناظر به مقوله کیفیت است، مقوله ای که سوالات بسیاری در اذهان ایجاد کرده و شاید یکی از اصلی‌ترین مسایل صنایع ایران باشد. سوال اول از جنابعالی به عنوان معاونت کیفیت سایپا این است که فرایند تحقق کیفیت در سایپا چیست؟
اگر قبول داشته باشیم که کیفیت میزان انطباق خواسته مشتری با ویژگی‌های قابل ارائه هر محصول یا کالا است پس باید در کلیه مراحل تکوین محصول یعنی از زمان طراحی تا شکل گیری محصول نهایی به این موضوع توجه شده تا بتوان به درصد قابل قبولی از خواسته مشتری با همان واژه آشنای کیفیت برسیم.
به این منظور ما در شرکت سایپا در مرحله تولید انبوه محصولاتمان متناسب با فرایندهای تولید به صور مختلف و تحقق کیفیت در محصول می‌پردازیم. در مرحله اول درخطوط تولید قطعه سازان از طریق تامین کنندگان اصلی(مگاموتور و سازه گستر) از طریق پیاده سازی الزامات کیفی و نظارت تامین کنندگان بر نحوه تولید و کنترل کیفی قطعات در سازندگان به کیفیت پرداخته می شود سپس با ورود محموله های قطعات تولیدی به سایپا این محموله ها توسط کیفی دریافت کالا موجود در سایپا و براساس سوابق مشکلات کیفی ( خط تولید سایپا و خدمات پس از فروش وآدیت محصول ) قطعه سازنده مورد پایش قرار گرفته و متناسب با این سوابق بصورت سختگیرانه یا نرمال واکنش نظارتی اعمال می گردد. بدین صورت که، در صورتی که سوابق دال بر وجود مشکلات کیفی قطعه وجود داشته باشد ضمن هشدار کیفی به تامین کننده جهت اعمال نظارت و اقدام اصلاحی این سیستم قبل از حصول اطمینان از رفع موارد نقص مجوز ورود محموله به خط تولید را نداده و متناسب با شدت عیب به مدت معین بصورت ویژه (سخت گیرانه) این قطعه/سازنده را مورد پایش قرار می دهد و در صورت عدم وجود سوابق مشکلات کیفی قطعات به‌صورت مستقیم و به استناد گواهی‌های کیفی سازه گستر و مگاموتور برای هر محموله به خط تولید ارسال می شوند.
 کیفیت در خطوط تولیدی چگونه پیگیری می‌شود؟
در مرحله دوم تحقق کیفیت در خطوط تولید سایپا یعنی بدنه سازی، رنگ و مونتاژ را دنبال می‌کنیم. برای هر فرایند در سایپا طرح‌های کنترلی شامل معیارهای کیفی که می‌بایست در هر ایستگاه رعایت شود ذکر شده و نیز متناسب با اهمیت بروز عیب عملیات هر ایستگاه و نیز فرصت و شدت عیب اقدامات متناسبی طرح‌ریزی شده است. ایستگاه‌های ویژه از طریق کنترل آماری ورودی‌های فرایند و ضدخطاسازی تحت کنترل درآمده یا از طریق بازرسین کنترل کیفیت که در آن ایستگاه مستقر می‌شوند کنترل می‌گردند. نتایج مربوط به تمامی این کنترل‌ها از طریق شاخص‌های موجود پایش شده  و پس از تجزیه و تحلیل به‌عنوان یکی از ورودی‌های پروژه‌های بهبود کیفیت محصول مورد استفاده قرار می‌گیرد یا به‌صورت بازخورد به تامین‌کنندگان تحت عنوان هشدار کیفی ابلاغ می‌شود.
ضمناً در پایان عملیات هر سالن تولیدی (بدنه، رنگ و مونتاژ) محصول تولید شده هر سالن قبل از ورود به سالن بعدی مورد ارزشیابی به روش‌های مختلف VES ،DPU  NQS و.... قرار گرفته و میزان انطباق آن با استاندارد سنجش می‌شود. نتایج این ارزشیابی‌ها به‌صورت سالیانه هدف‌گذاری شده و مبنای تعریف پروژه‌های بهبود مستمر محصول برای فرایندهای تولیدی می‌شود.
 چگونه اطمینان پیدا می‌کنید که فرایندهای داخل سایپا به‌شکل مطلوب اجرا می‌شود؟
جهت تحقق این موضوع از یکی از روش‌های تحقق کیفیت که از سال 84 به‌صورت جدی جاری شده یعنی روش آدیت فرایند استفاده می‌کنیم. در این روش آدیتورهای فرایند به‌صورت دوره‌ای فرایندهای تولیدی سایپا را به‌صورت دقیق آدیت نموده و نسبت به شناسایی نقاط قابل بهبود فرایندهای تولید اقدام می‌نمایند که همکاران مجری فرایند (تولید، مهندسی و حتی کیفیت و...)  باتعریف اقدامات اصلاحی بر مبنای گزارش‌های آدیت فرایند سازمان نسبت به حذف علل بالقوه بروز عیب در محصول اقدام می‌نمایند.
 واحد کیفیت چه اقداماتی را قبل از ارسال محصول جهت تحویل به مشتری انجام می‌دهد؟
در نهایت محصول قبل از ارسال به واحد فروش و تحویل به مشتری توسط همکاران ادراه آدیت محصول و شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران به‌صورت تصادفی نمونه‌برداری شده و مورد ارزشیابی قرار می‌گیرد. در این مرحله کارشناسان مجرب و آموزش دیده اداره آدیت محصول سایپا مطابق نظامنامه SVA  و از نگاه مشتری نسبت به شناسایی موارد ضعف خودرو و امتیازدهی آن اقدام می‌نمایند.
 روش SVA چیست؟
در این روش ابتدا خودرو به‌صورت ظاهری و استاتیک آدیت شده و با انجام تست جاده در مسیر تراک تست کارخانه و انجام پیمایش 50KM در مسیرهای تعریف شده خارج از کارخانه کلیه تجهیزات و سیستم‌های مکانیکی و برقی خودرو ارزیابی می‌شوند و با انجام تست نفوذپذیری آب به داخل خودرو این ارزیابی پایان می‌یابد. نتایج ارزشیابی محصول در بانک اطلاعاتی جامع آدیت ثبت شده و به‌عنوان اصلی ترین شاخص کیفی محصول نهایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این نتایج نیز همانند نتایج کیفی ثبت شده مراحل قبل، پایش شده و با هدف گذاری سالیانه و تعریف پروژه‌های بهبود محصول به تحقق کیفیت در محصول می‌انجامد.
 آیا وظیفه کیفیت بعد از تحویل خودرو به مشتری پایان می یابد؟
پس از تحویل خودرو به مشتری نیز کیفیت محصول توسط شاخص های خدمات پس از فروش (C/100) و میزان رضایت مشتتری پیگیری شده و مبنایی برای اقدامات کیفی در محصول می شود. همانگونه که ملاحظه می فرمایید مجموعه ای از فعالیت‌های بهم پیوسته و در تعامل با یکدیگر پایه ریزی شده تا در نهایت به درصد قابل قبولی از خواسته مشتری از محصولات سایپا که همان کیفیت است دست یابیم.