دکتر مهدی رجبی

هرچند معیارها و پارامترهای مختلفی در تعیین میزان توسعه یافتگی کشورها یا حرکت آنها به سمت توسعه پایدار مطرح می‌شود اما بدون شک صنعت مخابرات و وضعیت این صنعت در کشور مذکور از مهمترین پارامترهای موردنظر کارشناسان می‌باشد. اهمیت این صنعت در دنیای امروز و نقش آن در میزان پیشرفت کشورها بگونه‌ایست که از آن بعنوان یکی از کلیدی ترین صنایع و موتور محرک بسیاری از فناوریهای پیشرفته یاد می‌کنند. قدر مسلم این قابلیت به سبب حرکت این صنعت بصورت هماهنگ با پیکان پیشرفت علم بشر حاصل شده است و دستاوردهای علمی این صنعت به محض ورود به بازارهای مصرف و ترکیب با تکنولوژی، تحولات چشمگیری را در بازارهای اقتصادی و الگوهای مصرف در دنیا ایجاد می‌کنند. از طرف دیگر شتاب بالای نرخ بازگشت سرمایه در این صنعت نسبت به سایر زمینه‌ها و تقاضای فزاینده جهانی برای دریافت خدمات متنوع، توجه سرمایه گذاران را به این حوزه بیش از پیش معطوف کرده است. بطوریکه کشورهای مختلف با توجه به وضعیت اقتصادی موجود و اهداف از پیش تعیین شده جهت گیری سیاستهای خود را با توجه به تغییر و تحولات مطرح در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات تصحیح و تنظیم می‌کنند. در کشور ما نیز پس از انجام سرمایه گذاریها و ایجاد زیرساختهای لازم خدمات مختلفی در این حوزه عرضه شده است بطوریکه پس از روی کار آمدن دولت نهم و با تلاش مسوولان و مدیران مربوطه امکان استفاده از این خدمات برای تعداد بیشتری از مردم فراهم شده است. هرچند که اکثریت مردم با توجه به ملزومات زندگی امروز با خدمات شرکتهای مخابراتی و اپراتورهای فعال در این زمینه آشنا هستند اما خصوصی سازی شرکت مخابرات ایران و عرضه سهام این شرکت از طریق بورس اوراق بهادار سبب شده است تا توجه مردم، سرمایه گذاران و فعالان بورس اوراق بهادار بیش از پیش به این شرکت معطوف شود. از آنجاییکه این شرکت با سرمایه ای بیش از 45 هزار میلیارد ریال بزرگترین شرکت مشمول اصل 44 می باشد تاثیرات متقابل این شرکت و بورس تهران فضای جدیدی را در بازار سرمایه ایجاد کرده و سبب شده است تا کوچکترین فعل و انفعال سهام این شرکت مورد توجه خبرگزاریها و مسوولان بازار قرار گیرد. این شرکت که مالکیت کامل 30 شرکت استانی و شرکت ارتباطات سیار را در اختیار دارد سرانجام با ارائه صورتهای مالی تلفیقی گروه و همچنین صورتهای مالی تفکیکی سایر شرکتهای زیرگروه در 19 مرداد ماه با قیمتی معادل 1500 ریال برای هر سهم کشف قیمت شد. هرچند که گمانه زنی ها و نظرسنجی های غیر رسمی صورت گرفته نشان از تمایل بازار برای کشف قیمت هر سهم مخابرات ایران در حدود 1200 ریال حکایت می کرد اما در دقایق پایانی ساعات تمدید شده معاملاتی اولین معامله روی سهام این شرکت با قیمت 1500 ریال صورت گرفت و در ادامه بیش از 2 میلیارد سهم این شرکت ظرف مدت 8 دقیقه خریداری شد. طبق اظهارنظرهای صورت گرفته پس از خصوصی سازی به نظر می رسد که رضایت مدیران ارشد مخابرات از قیمت مذکور بیشتر از برخی فعالان و کارگزاران بورس تهران می باشد. با توجه به تمایل بخشی از فعالان بازار برای نوسانگیری به نظر می رسد که عرضه این سهم با قیمت 1200 ریال می توانست رضایت بیشتری را در بازار ایجاد کند این در حالیست که ارزش ذاتی این شرکت با توجه به اطلاعات مالی منتشر شده و با احتساب سرمایه جدید رقم 1300 ریال برای هر سهم را نشان می دهد. این در حالیست که از هم اکنون گمانه زنی ها برای تعیین قیمت عرضه های بلوکی سهام مخابرات ایران آغاز شده و محدوده قیمتی 1800 تا 3500 ریال تخمین زده می شود. علی ایحال به نظر می رسد با توجه به استراتژیهای مطرح شده برای عرضه های بعدی سهام این شرکت بازار باید منتظر تغییرات در قیمت سهام مذکور و تعیین ترکیب سهامداران عمده در مجمع سال آینده این شرکت باشد. مهمترین نکته در ارتباط با حضور این شرکت در بازار سرمایه عدم آشنایی فعالان و سرمایه گذاران با بازار خدمات ارتباطی بویژه در حوزه ارتباطات سیار می باشد. این بازار که یکی از پیشروترین بازارهای اقتصادی و خدماتی دنیاست همه روزه با ارائه خدمات و محصولات جدید روبروست و تغییر و تحولات حاکم بر این بازار عملا افقی را برای پیش بینی های کوتاه مدت باقی نگذاشته است، امریکه برای برخی از فعالان بورس تهران چندان خوشایند به نظر نمی رسد. در هر حال به نظر می رسد با توجه به سیاستهای مد نظر در عرضه سهام شرکتهای اصل 44 فعالان بورس باید استراتژی متفاوتی را نسبت به سایر شرکتهای موجود در بورس در زمینه حفظ اینگونه سهام در پرتفوی خود اتخاذ کنند چرا که حاشیه اطمینان شرکتهای بزرگ و پیشقراولان صنعت و خدمات کشور بمراتب بیشتر از سایر شرکتهای کوچکتر در زمینه های مذکور می باشد. از طرف دیگر تثبیت این استراتژی برای فعالان بورس و بسط و توسعه آن به سایر افراد جامعه می تواند ضمن اشاعه فرهنگ سهامداری در سطح عامه به ایجاد ثبات اقتصادی و سیاسی پایدار در کشور کمک کند. از طرف دیگر میزان اثرگذاری شرکتهای اصل 44 بر شاخص بورس باعث شده تا نگاه مسوولان بازار به آنها برای مدیریت و کنترل تغییرات شاخص بورس نسبت به دیگر شرکتها متفاوت باشد. بنابراین سهامداران این شرکتها نیز باید هدف گذاری مشخصی را در مورد خرید، فروش یا نگهداری این شرکتها که نقشی پیشرو در جهت دهی بازار و شاخصهای بورس برعهده دارند اتخاذ کنند تا بتوانند ضمن بهره برداری از فرصتهای موجود در بورس به تثبیت جایگاه این شرکتها و تقویت شاخصهای بورس نیز کمک کنند.